Aslında her şey 28 Ağustos 2026 tarihinde Sermaye Piyasası Kurulu’nun bazı şirketlere bağlı fonların işlem hacmi düşük hisselerde karşılıklı hareketlerle %3000’leri gören artışı sonrası serbest fonların istedikleri hisselerde istediği kadar yoğunlaşmasını engellemek amacıyla BIST 30 haricindeki hisselerde %5 toplamda ise %20 sınırı getirerek pozisyonlarını kısmasıyla başladı.
Tabi bu hareket sonrası özellikle bu işleri derinlemesine bilen insanlar ve bunlarla birlikte hareket edenler hızlıca satış pozisyonuna geçmeye başladı, durum böyle olunca 15 Eylül tarihinde Pusula portföy katılma payı iadelerinde ve ödemelerinde temerrüde düştüğü bilgisi gelince fonların ellerindeki payları hızla elden çıkarmaya çalışması ile birlikte görece küçük yatırımcının da panik yapması ile birlikte Borsa İstanbul’da çok sert satış dalgalanmaları yaşandı.
İlerleyen günlerde ise Sermaye Piyasası Kurumu konu ile ilgili Tera, Pusula ve diğer bağlı şirketlere ait, yaklaşık 500 bin kişiyi ilgilendiren toplam 131 fon için tasfiye kararı verdi, tasfiye süreci için 3 ay süre veren ilgili kurul sonrasında bu süreyi 6 aya uzattı. Bazı fonların yöneticileri tutuklandı, 52 kişiye ise yurtdışı çıkış yasağı verilerek cezalandırdı. SPK çıkardığı tebliğ ile etkin pişmanlıktan yararlanmak isteyen yatırımcıların elde ettiği gelirin veya sebep olduğu menfaatin iki katının ödenmesi şartlarını yayımladı. Tabi bu süreçte siyaset ve sanat dünyasından ünlülerinde bu fonlarda işlemler yaptığı çok yüklü miktarlarda kazanç sağlayarak nakde döndüğü kamuoyuna açıklandı. İlgili kimselerin ve bu süreçte haksız kazanç elde ettiği düşünülen yatırımcılarında mal varlıkları donduruldu. 6 Ekim gününe geldiğimizde ise yatırımcıların ilk aşamada 1 mio TL’ye kadar ödemelerinin yapılması ile ilgili hesaplara paralar geçmeye başladı.
Bu sürecin ve devamında yaşanan olayların aslında bize getirdiği sonuçları konuşmak için bu bilgileri ilettim, fon krizi ile birlikte ülkemizde hem finans piyasaları, hem ticari işletmeler, hem emlak ve otomotiv dünyası yaklaşık 500.000 kişinin doğrudan etkilendiği bir kriz olunca, çevresel etkileri de biraz derinden yaşandı.
Öncelikle bu kriz banka fonları tarafında ciddi bir krize yol açtı, insanlar bu süreçte detaylarına hiç bakmadan içinde fon geçen hiçbir yatırıma sıcak bakmadı, mevcut banka fonlarından ciddi çıkışlar yaşandı, tabi bu paraların bir kısmı yine bankada mevduat piyasalarına gitse de, her an yastık altına döviz ve altın olarak gitme ihtimali barındırıyor.
Fonların birlikte hareket ettiği hisseler ile sıkıntılar yaşaması nedeniyle Borsa İstanbul tarafında hisse ayrımı yapmaksızın hemen hemen tüm tahtalarda aşağı yönlü bir kırılma yaşandı, buna birde ülkemiz insanının bu konudaki panik halini eklersek herhalde söyleyecek ilave bir şey kalmaz, zaten 2 yıldan bu yana borsamız tabanı düzgün hisseler hariç, aşağı yönlü bir yaklaşım sergiliyor, üzerine bir de fon krizi ile birlikte panik satışları eklenince borsamız da gardını düşürdü, güveni kaybeden arada kalmış hisseler çok darbe yedi, BIST 30 tarafında dahi yara alan hisseler oldu. Hükümet bu konuda yatırımcıyı sakinleştirecek adımlar atmazsa bir süre daha borsamızın yüz güldürmeyeceği gözüküyor.

Bankalar tarafında da TCMB’den gelen bilgilere göre 800 milyar TL civarında mevduat tarafında artış gözüküyor, bu rakamlara bakılırsa fonlardan çıkan paraların büyük bölümünün mevduat olarak bankalara yöneldiği anlaşılıyor. Tabi burada bankaların BDDK hedefleri doğrultusunda bilanço içerisinde %60 TL hedefinden kaynaklı olarak bankaların özel çalışması da olabilir.
Döviz piyasalarında ise sınırlı etkinin devam ettiğini söyleyebiliriz, 18 Eylül haftasında yurtiçi yerleşiklerin döviz mevduatının 3 mia USD arttığını görüyoruz. Bu durum sadece fon krizine bağlı olmamakla birlikte etkisinin olduğu yadsınamaz. Döviz mevduat artışı özellikle özel sektörün ticari işlemleri, dış ticaret ödemelerinin yoğunlaştığı zamanlara denk gelmesi de etkenlerden biri olarak göze çarpıyor.
Genel piyasa etkileri, otomotiv, gayrimenkul piyasasına etkileri de konuşulması gereken kritik konulardan biri olarak göze çarpıyor. Böyle ortamlarda özellikle 500 bin kişinin direkt etkilendiği, çevresel etkileri ile birlikte 5 mio kişinin hayatına etki eden bir durumun otomotiv ve gayrimenkul piyasasına etki etmemesi düşünülemez. Öncelikle genel piyasaya olumsuz etki özellikle bu fonlarda parası blokede kalan tüzel ve bireysel kişilerin olağan ödemelerinin gecikmesi ve bu durumun zaten 3 yıldır süren ekonomik krizin etkileri ile zor günler yaşayan reel sektöre bir darbe vurduğu çok açık,
Otomotiv ve emlak piyasası genel kredi regülasyonları, ekonomik göstergelerin olumsuz ve büyümenin sınırlı olması nedenleriyle zaten çok zor günler geçiriyordu, yaşanan fon krizi özellikle ticaret ile uğraşan fon sahiplerini ödemeleri ve nakit akışlarını çevirmek için hızlıca nakde dönecek likiditesi yüksek araçlara yönelmesi zaten sorunlar yaşayan piyasayı bir miktar daha aşağı çekerek satışları yavaşlattı, ticaretin durma noktasına geldiği, 50-60 yıllık firmaların konkordato ilan etmesi veya batmasına ek olarak ortaya çıkan bu likidite krizi piyasayı daha da sıkıntıya soktu, TCMB kredi regülasyonları ve yasakları ile piyasayı yavaşlatmaya çalışsa da bu konuda şerbetli olan Türk sanayicisi piyasadan aylık %4-5 aralığı vade farkıyla ticaretini çevirmeye devam ediyor, üstelik bu durum ÜFE’ninde bu nedenle yukarı gitmesine neden oluyor.
Toparlarsak; yaşadığımız ekonomik sıkıntılara ilave olarak ortaya çıkan FON krizi piyasanın elinde bulunan üç beş dirhemi de yutarak ortamı daha da gerginleştirdi, kur, enflasyon ve faiz üçgeninde sıkışan ekonomi yönetimi artık bir tercih aşamasında, sonucu enflasyon olsada likiditenin bir miktar daha artacağı bir döneme gireceğimizi, girmek mecburiyetinde olduğumuzu düşünüyorum. Sürecin bundan sonrası daha fazla firma ve bireysel batıkları hızlandıracağı aşikar, umarım sağlıklı sonuçlar ile sıkıntıların çözüldüğü bir son çeyreğe gireriz, hepinize sağlıklı, huzurlu, likiditesi yüksek günler diliyorum.