Zirvede uzmanlar, Türkiye'deki fındık üretiminde sürdürülebilir bir gelecek için iyi tarım ve iyi sosyal uygulama örneklerini değerlendirdi.

Fairmont Quasar İstanbul'daki zirvenin açılış konuşmasını gerçekleştiren Ferrero Fındık Genel Müdürü Bamsı Akın, 2015 yılından bu yana faaliyet gösteren Ferrero Fındık'ın sahada fındık üreticileriyle omuz omuza çalıştığını söyledi. Akın 'Ferrero'nun ürünlerinin kalbinde yer alan fındığın sürdürülebilirliği bizim için oldukça önemli. Fındık, Türkiye için çok kıymetli bir ürün ve ülkemiz dünyadaki en büyük fındık üreticisi konumunda. Fındık değer zincirinin sürdürülebilirliğini desteklemeyi amaçlayan, insana, ekime ve hasada odaklanan Ferrero Değerli Tarım (FFV) programını 2012'den bu yana yürütüyoruz. Sivil toplum kuruluşları ve yerel topluluklarla iş birlikleri kurarak yürüttüğümüz programda, tüm Karadeniz'e yayılan ekibimizle sahada fındık üreticileriyle omuz omuza çalışarak ilerliyoruz. Sürdürülebilir Fındık Zirvesi'ni, fındık ekosisteminin tüm paydaşlarını bir araya getirerek, iyi uygulamaları paylaşmak, iş birliğini güçlendirmek ve birlikte daha sürdürülebilir bir değer zinciri oluşturma hedefiyle gerçekleştirdik. Ferrero Fındık olarak, iş birliklerimizi güçlendirerek sektöre katkı sağlamaya devam edeceğiz' dedi.

'Fındığın geleceği tüm paydaşların ortak sorumluluğu'

Türkiye Sürdürülebilirlik Akademisi Yönetim Kurulu Başkanı Murat Sungur Bursa, 'Fındığın sürdürülebilir geleceği, üreticiden tedarik zincirine, kamu kurumlarından özel sektöre, sivil toplumdan akademiye kadar tüm paydaşların ortak sorumluluk almasıyla mümkün. İklim krizi, kaynakların verimli kullanımı, kırsal kalkınma, insan hakları ve izlenebilirlik gibi başlıklar tarımsal üretimin geleceğini doğrudan şekillendiriyor. Bu nedenle fındık değer zincirinde sürdürülebilirliği konuşmak, yalnızca bugünün üretimini değil, gelecek nesillerin refahını, toprağın bereketini ve Türkiye'nin küresel rekabet gücünü de konuşmak anlamına geliyor. Sürdürülebilir Fındık Zirvesi'nin iyi uygulamaların paylaşılmasına, ortak aklın güçlenmesine ve fındık ekosisteminde kalıcı etki edecek iş birliklerinin gelişmesine katkı sağlayacağına inanıyoruz' diye konuştu.

'Türkiye'de fındık üretiminde verimliliğin iyileştirilmesi gerekiyor'

Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Celal Tuncer ise fındık tarımında zararlı yönetiminde çevre dostu uygulamalarının önemine değindi. Prof. Dr. Celal Tuncer, 'Dünya fındık üretiminde artmakta olan uluslararası rekabet konusundaki son gelişmeler, Türkiye fındık üretiminin sürdürülebilirliği bakımından mevcut verimlilik sorununu daha dikkat çekici bir hale getiriyor. Diğer birçok etkene ilave olarak, fındık zararlı ve hastalıkları verimi ve kaliteyi yüzde 50'ye varan oranda etkileyebiliyor. Ülkemiz için yeni bir istilacı böcek türü olan ve özellikle son yıllarda fındığa ciddi oranda zarar veren kahverengi kokarca öne çıkıyor. Fındık zararlı ve hastalıklarıyla mücadelenin sürdürülebilirliğe ve verimliliğe odaklanan bir anlayışla, iyileştirme yapılarak yönetilmesi gerekiyor' ifadelerini kullandı.

İyi Sosyal Uygulamaların ele alındığı ve moderatörlüğünü gazeteci Vahap Munyar'ın yaptığı ikinci oturuma, Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) Türkiye Ofisi Direktörü Yasser Ahmed Hassan, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdürü Yardımcısı Suat Dede ve Türkiye Eğitim Gönüllüleri Vakfı (TEGV) Genel Müdürü Sait Tosyalı katıldı.

ILO Türkiye Ofisi Direktörü Yasser Ahmed Hassan, sürdürülebilir fındık üretiminde güvenli ve sağlıklı çalışma şartlarının önemini vurgulayarak, şunları söyledi:

'ILO olarak, tarımsal değer zincirlerinde, verimliliği ve inovasyonu artıran, daha iyi işler yapan, çalışanları ve ailelerini koruyan, çocuk işçiliğini önleyen, kayıt dışılıkla mücadele eden, güvenli ve sağlıklı çalışma şartlarını sağlayan ve sosyal korumaya erişimi genişleten yatırım ve girişimciliği teşvik ediyoruz. Türkiye'de ve küresel düzeyde yürüttüğümüz çalışmalarla, özellikle gençler için sosyal adaletin, sorumlu iş yapma anlayışının, beceri gelişiminin ve insana yakışır istihdam fırsatlarının geliştirilmesinde paydaşlarımızı destekliyoruz. Türkiye'de fındık sektörü çok paydaşlı iş birliği yoluyla rekabet gücünün, sürdürülebilirliğin ve insana yakışır işin birlikte ilerleyebileceğini gösteren güçlü bir potansiyele sahip.'

'Sürdürülebilirlik çocukların eğitimine erişimi de kapsıyor'

TEGV Genel Müdürü Sait Tosyalı, fındık üretiminde mevsimlik tarım işçisi ailelerin çocuklarının eğitimini desteklemenin önemine değinerek, 'Ferrero ile yıllara dayanan güçlü iş birliğimiz ve beş yıldır devam eden 'Dört Mevsim Eğitim' projesiyle, mevsimlik tarım işçisi ailelerin çocuklarını güvenli ve donanımlı öğrenme ortamlarıyla buluşturuyoruz. 2021'den bu yana 243 çocuğumuzun bilimden sanata, spordan sosyal-duygusal becerilere kadar çok yönlü gelişimlerine, hayal kurma ve birlikte üretme heyecanlarına ortak olduk. Sürdürülebilirliğin yalnızca üretim süreçleriyle değil, çocukların eğitime erişimini destekleyen insan odaklı bir yaklaşımla ele alınması gerektiğine inanıyoruz. Bu proje, özel sektör ve sivil toplum dayanışmasının, çocukların hayatında nasıl derin ve kalıcı bir iz bırakabileceğinin en ilham verici örneklerinden. Ferrero'nun destekleriyle 'Eğitim engel tanımasın, çocuklarımızın hayalleri hep aydınlansın' diyerek, çocuklarımız neredeyse biz de orada olmaya devam edeceğiz' dedi.

Fındık üreticileri deneyimlerini paylaştı

Zirvede FFV programına gönüllülük esasıyla katılan ve uzun yıllardır program kapsamında eğitim, danışmanlık ve bilgi desteği alan fındık üreticileri de deneyimlerini paylaştı. Sakarya'dan fındık üreticisi Kadir Tike, 'Bahçemizde yıllardır emek veriyoruz ama eğitimlerle birlikte bazı uygulamalara daha farklı bakmaya başladık. Özellikle zararlılarla mücadele ve bakım süreçlerinde öğrendiğimiz yöntemlerin verime olumlu katkısını gördük' ifadelerini kullandı. Aysel Kahveci ise 'Ziraat Mühendisi uzmanlardan aldığımız eğitimler ve sürekli danışmanlık sayesinde öğrendiğimiz doğru budama ve gübreleme yöntemlerini uygulayınca bahçemizin verimi belirgin şekilde arttı' diye konuştu.

Türkiye'nin hidroelektrik enerji üretiminde önemli bir yere sahip olan Artvin'de, son dönemde etkili olan yağışların ardından barajlardaki su seviyeleri yükseldi. Artvin Valisi Dr. Turan Ergün, Borçka Barajı'nda incelemelerde bulunarak barajların doluluk oranları ve enerji üretimine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Artvin'in 'barajlar kenti' olduğunu vurgulayan Ergün, Çoruh Nehri üzerinde kurulu Yusufeli, Artvin, Deriner, Borçka ve Muratlı barajlarının bugüne kadar yaklaşık 60 milyar kilovatsaat elektrik üreterek ülke ekonomisine 161 milyar lirayı aşan katkı sağladığını belirtti.

Vali Turan Ergün, 'Türkiye'nin en yüksek iki barajı olan Yusufeli ve Deriner Barajları da ilimizde bulunuyor. Bu barajlarımız bugüne kadar yaklaşık 60 milyar kilovatsaat elektrik üretirken, ülke ekonomisine 161 milyar lirayı aşan katkı sundu. Bu yıl kış aylarında kar yağışı geçen yıla göre daha düşük seviyede gerçekleşti ancak bahar yağışlarının yoğun olmasıyla birlikte barajlarımızdaki doluluk oranları istediğimiz seviyelerin üzerine çıktı. Yusufeli Barajı'nda aktif doluluk oranı yüzde 96 seviyesinde. Artvin Barajı yüzde 100 doluluğa ulaşmış durumda. Deriner Barajı'nda yüzde 75, Borçka Barajı'nda yüzde 88 ve Muratlı Barajı'nda ise yüzde 90'a yaklaşan bir doluluk söz konusu. Deriner Barajı'nda doluluk oranı yüzde 75 olduğu için dolu savaklar kapalı. Diğer barajlarımızda ise dolu savaklar açık durumda. Bunun nedeni, önümüzdeki süreçte yaşanabilecek yağışlar da dikkate alınarak uygulanan su yönetimi planıdır' dedi.

'Su tahliyesi kontrollü şekilde yapılıyor'

'Çoruh Vadisi üzerindeki barajlarımız aynı nehir üzerinde sıralandığı için bir barajdan çıkan su diğer barajın girdisi olarak kullanılabiliyor' diyen Ergün 'Böylece bir damla su Artvin'de beş kez elektrik üretiminde değerlendiriliyor. Bu sistem hem enerji verimliliğini artırıyor hem de su yönetiminde önemli avantaj sağlıyor. Şu anda Yusufeli ve Artvin barajlarımız tamamen dolsa bile Deriner Barajı'nın mevcut kapasitesi sayesinde bu suyu aşağıya göndermeden tutabilecek durumdayız. Bu nedenle herhangi bir risk ya da sıkıntı söz konusu değil. Dolu savaklardan yapılan su tahliyeleri tamamen kontrollü şekilde gerçekleştiriliyor. Bu tahliyelerin yerleşim yerleri açısından hiçbir riski bulunmuyor. Süreç, Devlet Su İşleri Bölge Müdürlüğü ve EÜAŞ tarafından planlı şekilde yürütülüyor. Artvin olarak bereketli bir bahar dönemi geçiriyoruz. Yağışların bu şekilde devam etmesi, ilimizde hidroelektrik enerji üretiminin de daha yüksek seviyelere ulaşmasına katkı sağlayacaktır' ifadelerini kullandı.

Maksutlu köyünde ekilen yulaflardan yaklaşık 2 bin 500 balya elde edilmesi planlanırken, üretilen yem bitkileri uygun fiyatlarla hayvancılık yapan vatandaşlara ulaştırılacak.

'Bu iş bizim için hayati önem taşıyor'

Programda konuşan Edirne Valisi Yunus Sezer, mera çalışmalarının kırsal kalkınma açısından büyük önem taşıdığını belirterek, 'Tarım Bakanlığımıza, mera komisyonuna, müdürlerimize ve emeği geçen herkese teşekkür ediyorum. Bu iş bizim için hayati öneme sahip. Yem bitkisini daha ucuza sağlamamız, meraları aktif kullanmamız ve çiftçimize destek olarak hayvan üretimini artırmamız gerekiyor' dedi.

'Gelir yeniden meraya yatırılacak'

Vali Sezer, sistemin sürdürülebilir olması için elde edilen gelirlerin tekrar mera çalışmalarında kullanılacağını belirtti. Sezer, 'Buradan elde ettiğimiz geliri yine buraya harcayacağız. Bir sonraki yıl daha fazla alanı ıslah edeceğiz. Gübreleme, ekim ve diğer çalışmalarla meralarımızı sürekli geliştireceğiz. Bu sistem kendi kendini finanse eden bir yapıya dönüşecek' diye konuştu.

Meralara sulama sistemi kurulacak

Çalışmaların bir sonraki aşamasında mera alanlarına sulama sistemleri kurulacağını açıklayan Sezer, kurak dönemlerde de meraların verimli kalmasının amaçlandığını ifade ederek, şunları söyledi:

'Şu anda meraları sadece birkaç ay kullanabiliyoruz. Sulama sistemleriyle birlikte hem otlatma süresini uzatacağız hem de yılda birden fazla ürün alma imkânı sağlayacağız. Projeyle birlikte hayvancılığın geliştirilmesine yönelik yeni teşvikler de planlanıyor. Amacımız sadece yem üretmek değil. Hayvancılık yapan vatandaşlarımızın hayvan sayılarını artırmalarını da teşvik etmek istiyoruz. Her yıl hayvan sayısını artıran üreticilere yem desteğini daha uygun şartlarda sunacağız.'

'Türkiye'ye örnek olacak'

Maksutlu köyünde başlatılan uygulamanın Türkiye'de örnek gösterilecek bir model olacağını ifade eden Sezer, mera varlığının korunması ve geliştirilmesiyle Edirne'nin hayvancılıkta daha güçlü bir konuma ulaşacağını söyledi. Sezer, 'Bu sistemin Türkiye'de ilk örneklerden biri olacağına inanıyoruz. Amacımız üreticiyi desteklemek, yem maliyetlerini düşürmek ve hayvancılığı güçlendirmek' dedi.

Hedef 2 bin 500 balya yulaf

Maksutlu Köyü Muhtarı Sedat Filiz ise yürütülen çalışma hakkında bilgi vererek, '50 dönümlük alanda yaklaşık 2 bin 500 balya yulaf elde etmeyi planlıyoruz. Köyümüzde yaklaşık bin 500 küçükbaş hayvan bulunuyor. Elde edeceğimiz ürünü masraflar çıktıktan sonra uygun fiyatlarla hayvancılıkla uğraşan vatandaşlarımıza dağıtacağız' ifadelerini kullandı.

Çiftçi memnun

Maksutlu köyünde hayvancılıkla uğraşan Şahin Filiz, mera alanlarında yapılan çalışmaların yem maliyetlerini azaltacağını ve hayvancılığın gelişmesine katkı sağlayacağını belirterek projeden duydukları memnuniyeti dile getirerek, çalışmaların devam etmesini istediklerini ifade etti.

Türkiye'nin önemli bal üretim merkezlerinden Muş'ta, yaz mevsiminin başlamasıyla gezgin arıcıların dönüşü başladı. Başta Ordu ve Muğla olmak üzere Diyarbakır, Şanlıurfa ve çevre illerden gelen yaklaşık 710 arıcı, 290 bin kovanı ile Muş Ovası ve yaylalarına yerleşecek. Zengin bitki örtüsü ve geniş meralarıyla arıcılık için elverişli şartlar sunan Muş'ta, arılar nektar toplamaya başladı. Mayıs ve haziran aylarında kente gelen gezgin arıcılar, ağustos ayına kadar bölgede konaklayarak bal üretimi gerçekleştiriyor. Kentte bu yıl yaklaşık 650 ton bal üretimi planlanırken, üretimden 500 milyon lira gelir elde edilmesi bekleniyor.

Muş'un önemli tarımsal faaliyetlerinden birinin arıcılık olduğunu söyleyen İl Tarım ve Orman Müdürü Necattin Gönç, arıcılığın kent ekonomisine önemli katkı sunduğunu belirterek verimli bir sezon geçirilmesini hedeflediklerini ifade etti. Müdür Gönç, 'İlimizde önemli tarımsal faaliyetlerden biri de arıcılıktır. Arıcılık, yalnızca üretim odaklı değerlendirilmemeli; aynı zamanda ekosistemin ve biyoçeşitliliğin sürdürülebilirliği açısından da büyük önem taşımaktadır. Muş, arıcılık açısından oldukça ciddi bir potansiyele sahiptir. Dağları, yaylaları ve zengin bitki florasıyla arıcılık faaliyetleri için son derece uygun bir yapıya sahip olan ilimiz, bu avantajları sayesinde gezginci arıcıların ilk uğrak noktalarından biri konumundadır. Başta Ordu ve Muğla olmak üzere Diyarbakır, Şanlıurfa ve çevre illerden gelen gezginci arıcılar, Mayıs ve haziran aylarında ilimize gelerek konaklamakta, ağustos ayı içerisinde ise farklı bölgelere hareket etmektedir' dedi.

Yıllık bazda gerçekleşen ve hedeflenen verileri de paylaşan Gönç, '2025 yılı itibarıyla ilimize yaklaşık 710 gezginci arıcının toplam 290 bin kovanla geldiğini söyleyebiliriz. Bu yıl ise yılın ilk altı ayında yaklaşık 200 gezginci arıcının 65 bin civarında arılı kovanla ilimizde konakladığını görüyoruz. Bu durum, Muş'un arıcılık alanındaki güçlü potansiyelini bir kez daha ortaya koymaktadır. Bu yıl itibarıyla ilimizdeki kovan sayısının 60 bine ulaştığını görüyoruz. Bir önceki yıla göre yaklaşık yüzde 3'lük bir artış söz konusudur. Mevcut arıcılık sayımız ise yaklaşık yüzde 6'lık artışla 450'ye yükselmiştir. Bal üretim miktarına baktığımızda ise 528 ton olan üretimin 2025 yılı itibarıyla 600 tona yükseldiğini görüyoruz. Bu da yaklaşık yüzde 13'lük bir artış anlamına gelmektedir. Bu yıl bal üretiminin 650 tona kadar ulaşmasını bekliyoruz. Bal üretimindeki bu artışla birlikte ilimiz ekonomisine yaklaşık 500 milyon liralık katkı sağlanması öngörülmektedir' ifadelerini kullandı.

Ordu'dan Muş'a gelen gezgin arıcı Hasan Yılmaz, ilkbaharın gelmesiyle birlikte yeniden Muş Ovası'na döndüklerini söyleyerek, 'Biz burada sezonu bitirdiğimizde kovanlarımızı Akdeniz Bölgesi'ne, Antalya, Muğla ve Hatay'a götürüyoruz. Kış boyunca arılarımızı orada kışlatıyor, bakım ve hazırlıklarını yapıyoruz. Ardından ilkbaharla birlikte kovanlarımızı tekrar Muş Ovası'na getiriyoruz. Muş Ovası'na ilk geldiğimizde peteklerimizi yaptırıyor, yavru gelişimini destekliyoruz. Muş Ovası'na geliş amacımız da zaten mum yaptırmak ve yavruları güçlendirmek. Yaklaşık 20 gün Muş Ovası'nda kaldıktan sonra Muş'un yüksek rakımlı yaylalarına çıkıyoruz. Temmuz ayının sonlarına doğru bal hasadımızı gerçekleştiriyoruz. Zaten bal, sezonda bir kez alınıyor. Eğer şartlar uygun olursa daha sonra Muğla ve Marmaris taraflarına giderek çam balı sezonuna katılıyoruz. Buradaki bal sezonu sona erdiğinde Muğla ve Marmaris'te çam balı dönemi başlamış oluyor' şeklinde konuştu.

Kayseri'de her gün kentin farklı noktalarına kurulan semt pazarlarında sebze fiyatları düştü. Sebze fiyatları hava sıcaklıklarına bağlı inişe geçerken vatandaşın alım gücünü de arttırdı. Fiyatı en çok düşen sebzenin domates olduğunu söyleyen pazarcı Ercan Oruç; 'Havalar ısındı ve pazarlarda fiyatlar düştü. Şuanda halk pazarlarımızda her şey ucuz. 1 ay önce 80 TL ile 100 TL arasında olan sebzeler ve meyveler şuanda 30 ila 35 TL arasında satılıyor. En çok ucuzlayan sebzemiz domates. 2 hafta önce 70 ila 80 TL iken şuanda kilosunu 40'a, 3 kilosunu 100 TL'ye satıyoruz. 1 ay önce fiyatlarımız yüksek olduğu için vatandaşımızın alım gücünü biraz daha zorluyordu. Satın alan vatandaşsa sadece 1 kilo satın alabiliyordu. Havaların ısınmasıyla pazarlarda alım gücü iyi. Günümüz enflasyonuna göre 20-30 TL arası fiyatlar makul' şeklinde konuştu.

'Havaların ısınmasıyla fiyatlar gün gün düşüyor'

Pazarcı Emrah Oruç, ucuzlayan sebze fiyatlarına değinerek; 'Havaların ısınmasıyla fiyatlar gün gün düşüyor. Biber 35, patlıcan 25, domates 3 kilo 100, salatalık 40 TL'ye kadar düştü. Fiyatlarımız oldukça makul. Havalar ne kadar ısınırsa fiyatlarda o kadar düşüyor' ifadelerini kullandı.

2026 yılı buğday alım fiyatlarının açıklanmasının ardından üreticinin beklentilerinin karşılanmadığını belirten Söke Tariş Pamuk Kooperatifi Yönetim Kurulu Başkanı İsmail Özer, çiftçinin hem düşük fiyat hem de alım süreçlerindeki yetersizlik nedeniyle büyük mağduriyet yaşadığını ifade etti.

Özer yaptığı açıklamada, artan maliyetler, yüksek faiz oranları ve enflasyon karşısında ayakta kalmaya çalışan üreticinin, emeğinin karşılığını alamadığını vurgulayıp; 'Çiftçi bugün yalnızca üretim yapmakla değil, geleceğini korumak için de mücadele ediyor. Ancak mevcut şartlar üreticinin umudunu tüketiyor' dedi.

TMO Genel Müdürü Ahmet Güldal'ın yaptığı açıklamaları dikkatle takip ettiklerini belirten Özer, üreticiye açıklanan fiyatın altında satış yapılmaması yönündeki çağrıların sahadaki uygulamalarla çeliştiğini savundu.

Özer, 'Günde 3 ila 5 milyon kilogram buğday alabilecek kapasiteye sahip depolarda günlük alımın 1 milyon kilogramla sınırlandırılması kabul edilemez. Bu durum çiftçinin ürününü TMO'ya teslim etmesini zorlaştırırken, üreticiyi mecburen tüccara yönlendirmektedir' ifadelerini kullandı.

TMO'nun üreticinin güvencesi olması gerektiğini dile getiren Özer, mevcut uygulamaların çiftçide büyük hayal kırıklığı oluşturduğunu söyledi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın tarım ve üreticiye verdiği önemi yakından takip ettiklerini belirten Özer, 'Çiftçinin sigortası konumunda bulunan TMO'nun alım süreçlerinde daha etkin ve üreticiyi koruyan bir anlayış sergilemesi gerekiyor' dedi.

Ekonomik şartların her geçen gün ağırlaştığını vurgulayan Özer, üreticinin emeğinin karşılığını almakta zorlandığını belirterek şu ifadeleri kullandı:

'Bugün marketten alınan bir ekmeğin fiyatı karşısında bir kilogram buğdayın değeri ortadadır. Bizler yalnızca kendi soframız için değil, ülkemizin gıda güvenliği için üretim yapıyoruz. Milletimizin sofrasına ekmek taşıyan çiftçinin emeğine sahip çıkılması en doğal hakkımızdır'

Söke Tariş Pamuk Kooperatifi Yönetim Kurulu Başkanı İsmail Özer, TMO'nun alım ve depolama süreçlerinde yaşanan günlük kota, nem oranı ve depolama kaynaklı sorunlara ivedilikle çözüm bulması gerektiğini belirterek yetkililere çağrıda bulundu.

TOBB, KGF ve bankaların iş birliğinde kullandırılacak kredilerde 24 aya kadar vadelerde yıllık yüzde 36, 24 ay üzerindeki vadelerde ise yıllık yüzde 34 faiz oranı uygulanacağını belirten Akıncı, kredilerin 6 ay anapara ödemesiz dönem dahil azami 48 ay vadeli olarak sunulacağını ifade etti.

Yeni kredi paketi kapsamında bir firmanın azami 3 milyon TL kredi kullanabileceğini kaydeden Akıncı, ilk etapta 25 milyar TL'lik kredi hacminin iş dünyasının kullanımına açılacağını, yıl içerisinde devreye alınacak yeni limitlerle toplam kredi hacminin 100 milyar TL'ye ulaşmasının hedeflendiğini söyledi.

Küresel ekonomide yaşanan belirsizlikler, finansman maliyetleri ve piyasalardaki dalgalanmaların reel sektör üzerindeki baskıyı artırdığına dikkat çeken Akıncı, üretim, ticaret, ihracat ve istihdamın sürdürülebilirliği açısından işletmelerin uygun maliyetli finansman kaynaklarına erişiminin büyük önem taşıdığını dile getirdi.

TOBB Nefes Kredisi'nin bu noktada iş dünyasına önemli bir nefes aldıracağını aktaran Akıncı, 'Özellikle KOBİ'lerimizin işletme sermayesini koruyabilmesi, üretim faaliyetlerini sürdürebilmesi ve piyasa dinamiklerine uyum sağlayabilmesi adına finansmana erişim kritik bir unsur haline gelmiştir. TOBB, KGF ve bankalarımızın güç birliğiyle yeniden devreye alınan Nefes Kredisi uygulaması, reel sektörümüz açısından son derece kıymetli bir adımdır' dedi.

Yeni kredi paketinin yalnızca kısa vadeli bir finansman desteği olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayan Akıncı, kredi imkanının ekonomik canlılığın korunması, piyasa hareketliliğinin devam etmesi ve üretim zincirinin sürdürülebilirliği açısından da önemli katkılar sağlayacağını kaydetti.

Başvuruların 8 Haziran 2026 Pazartesi günü itibarıyla başlayacağını hatırlatan Akıncı, TOBB'a bağlı oda ve borsa üyesi işletmelerin krediye başvurabileceğini ifade etti. Akıncı açıklamasında ayrıca, 'İş dünyamızın üretim kapasitesinin korunması, ticaretin sürdürülebilirliği ve ekonomik faaliyetlerin canlı tutulması adına atılan bu adımı son derece değerli buluyoruz. Başta TOBB Başkanımız M. Rifat Hisarcıklıoğlu olmak üzere, sürece katkı sunan Kredi Garanti Fonu yönetimine, ekonomi yönetimimize ve programa destek veren tüm bankalarımıza teşekkür ediyoruz' diye konuştu.

TOBB Nefes Kredisi başvuruları ilgili banka şubeleri üzerinden gerçekleştirilebilecek.

Başkan Faruk Özlü'nün vizyon projeleri arasında yer alan Beltaş Sanayi Sitesi 2. ve 3. etabında çalışmalar planlanan takvim doğrultusunda devam ediyor. 162 dükkanın yer alacağı projede, kaba yapı imalatlarının büyük bölümü tamamlanırken, ince yapı ve tesisat imalatlarına ağırlık verildi.

Akınlar Mahallesi'nde yer alan sanayi sitesi, modern sanayi anlayışına uygun altyapısı ve fonksiyonel yapısıyla esnafın ihtiyaçlarına cevap verecek nitelikte inşa ediliyor. Sahada eş zamanlı olarak yürütülen çalışmalar kapsamında; 3242 adada çatı panel montajları tamamlanma aşamasına gelirken, 3243 adada duvar imalatları sürdürülüyor. 3244 adada ise sıva uygulamaları, mekanik tesisat çalışmaları, pis su tesisatı gömlekleme imalatları ve sundurma üstü çelik profil karkas montajları gerçekleştirildi.

Altyapı çalışmaları da eş zamanlı ilerleyerek, pis su ve yağmur suyu hatlarının imalatı yapılıyor.

Çevre düzenlemesi ve yapısal peyzaj uygulamalarını da içeren projede tüm imalatlar, onaylı projeler ve iş programı doğrultusunda titizlikle sürdürülüyor. Teknik ekiplerin sahadaki koordinasyonuyla çalışmaların hızla ilerlediği sanayi sitesinde, 162 dükkanın kısa sürede tamamlanarak hizmete açılması hedefleniyor.

Altuntepe, yaptığı açıklamada küresel ekonomik gelişmeler, artan maliyetler ve piyasalardaki daralma nedeniyle işletmelerin uygun finansman kaynaklarına ulaşmasının her geçen gün daha da önem kazandığını belirtti.

TOBB, Kredi Garanti Fonu ve bankalar iş birliğiyle yeniden uygulamaya alınan TOBB Nefes Kredisi'nin üyelere önemli katkılar sunacağını ifade eden Altuntepe, 'Özellikle üretim yapan, istihdam sağlayan ve ticaret hayatının sürdürülebilirliği için mücadele eden işletmelerimizin bu destekten en iyi şekilde faydalanmasını arzu ediyoruz' dedi.

Kredi başvurularının 8 Haziran 2026 Pazartesi günü itibarıyla başlayacağını kaydeden Altuntepe, Safranbolu TSO üyelerine başvuru sürecinde gerekli bilgilendirme ve yönlendirmelerin yapılacağını söyledi.

TOBB'a bağlı oda ve borsa üyesi işletmelerin krediye başvurabileceğini hatırlatan Altuntepe, kredi sisteminin özellikle KOBİ'lerin işletme sermayesi ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik hazırlandığını ifade etti.

'Firma başına 3 milyon TL'ye kadar kredi'

Program kapsamında işletmelerin azami 3 milyon TL kredi kullanabileceğini belirten Altuntepe, toplam kredi hacminin ilk etapta 25 milyar TL olarak planlandığını, ilerleyen süreçte ise 100 milyar TL'ye ulaşmasının hedeflendiğini bildirdi.

İş dünyasının en önemli ihtiyaçlarından birinin uygun maliyetli finansmana erişim olduğunu vurgulayan Altuntepe, 'TOBB Nefes Kredisi sayesinde üyelerimiz hem nakit akışlarını rahatlatabilecek hem de üretim ve yatırım süreçlerini daha sağlıklı sürdürebilecektir' diye konuştu.

'6 ay ödemesiz, 48 aya varan vade'

Kredinin geri ödeme koşullarına ilişkin de bilgi veren Altuntepe, işletmelere önemli kolaylıklar sağlandığını belirterek, 'Kredilerde 6 ay anapara ödemesiz dönem bulunuyor. Toplam vade süresi ise azami 48 ay olarak uygulanacak. 24 aya kadar yüzde 36, 24 ay üzeri vadelerde ise yüzde 34 faiz oranıyla kredi kullandırılması planlanıyor. Bu şartlar mevcut piyasa koşullarında işletmelerimiz için önemli bir avantajdır. TOBB Nefes Kredisi başvurularının belirlenen anlaşmalı banka şubeleri aracılığıyla gerçekleştirilek.' ifadelerini kullandı.

Safranbolu TSO olarak üyelerin her zaman yanında olduklarını ifade eden Altuntepe, 'Ekonominin temel taşı olan esnafımızın, sanayicimizin ve girişimcimizin ayakta kalması ülkemizin üretim gücü açısından büyük önem taşıyor. Üyelerimizin gelişimine katkı sağlayacak her türlü destek mekanizmasını yakından takip ediyor, bu fırsatlardan yararlanmaya davet ediyoruz' dedi.

Altuntepe ayrıca, TOBB Nefes Kredisi'nin yeniden hayata geçirilmesinde katkı sağlayan TOBB Başkanı Rifat Hisarcıklıoğlu'na teşekkür etti.

KOBİ'lere uygun şartlarda finansman imkanı sağlayan TOBB Nefes Kredisi yeniden başlıyor. Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB), Kredi Garanti Fonu (KGF) ve bankaların iş birliğiyle hayata geçirilen uygulamanın yeni dönem başvuruları 8 Haziran tarihi itibarıyla alınacak.

TOBB Nefes Kredisi kapsamında TOBB'a bağlı Oda-Borsa üyesi işletmeler başvuruda bulunabilecek. Bir firma azami 3 milyon TL kredi kullanabilecek. Kredinin toplam büyüklüğü 100 milyar TL olarak planlanırken, ilk aşamada 25 milyar TL'lik kaynak iş dünyasının kullanımına sunulacak. Krediler, 6 ay anapara ödemesiz dönem dahil olmak üzere azami 48 ay vadeli olarak kullandırılacak. 24 aya kadar yüzde 36, 24 ayın üzerindeki vadelerde ise yüzde 34 faiz oranı uygulanacak. Başvurular bankalar aracılığıyla yapılabilecek.

Konu ile ilgili açıklamada bulunan Adana Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanı Zeki Kıvanç, kredinin sanayiciler ve KOBİ'ler açısından büyük önem taşıdığını belirterek şunları söyledi:

'Ekonomimizin bel kemiğini oluşturan KOBİ'lerimiz ve sanayi işletmelerimiz için finansmana erişim her zamankinden daha büyük önem taşımaktadır. Özellikle üretim maliyetlerinin arttığı, işletme sermayesi ihtiyacının yükseldiği bu dönemde uygun şartlarda sağlanacak finansman desteği firmalarımız açısından son derece kıymetlidir. TOBB, KGF ve bankalarımızın iş birliğiyle yeniden hayata geçirilen TOBB Nefes Kredisi'nin işletmelerimize önemli bir katkı sağlayacağına inanıyoruz. Kredinin 6 ay anapara ödemesiz olması ve 48 aya varan vade imkanı sunması, firmalarımızın nakit akışlarını rahatlatacak, üretimlerini sürdürebilmelerine ve yatırımlarını ertelemeden devam ettirebilmelerine destek olacaktır. Üretimin, istihdamın ve ihracatın sürdürülebilirliği için reel sektörün güçlü kalması büyük önem taşımaktadır. Toplam büyüklüğü 100 milyar TL olarak planlanan bu önemli finansman desteğinin, özellikle kaynak ihtiyacı duyan KOBİ'lerimize nefes aldıracağını düşünüyoruz.'

Şirketten yapılan açıklamada, katma değerli üretim hedefleri doğrultusunda hayata geçirilen yatırımın, vasıflı çelik üretim kabiliyetlerini ileri seviyeye taşıyan önemli bir modernizasyon adımı olduğu belirtildi.

Açıklamada, ilk üretimin hedeflenen tolerans ve ovallik değerleri içerisinde başarıyla tamamlandığı vurgulanarak, ürün kalitesi, ölçü hassasiyeti ve proses güvenilirliği açısından önemli bir başarı elde edildiği ifade edildi.

Yüksek teknolojiye sahip hattın; proses optimizasyonu, hat içi ölçüm sistemleri, otomatik ayar mekanizmaları ve gerçek zamanlı veri izleme altyapısıyla desteklendiği aktarılan açıklamada, yeni ekipman sayesinde farklı çelik kalitelerinde yüksek hızlarda, verimli ve yüksek katma değerli üretim yapılabileceği kaydedildi.

Açıklamada, yeni hatla birlikte 20 ila 105 milimetre çap aralığında SBQ (Special Bar Quality) üretimi ile 20 ila 56 milimetre çap aralığında kalın kangal üretiminin gerçekleştirilebileceği belirtilerek, müşterilerin kalite ve hassasiyet beklentilerine daha etkin şekilde cevap verileceği ifade edildi.

Yatırımın; başta otomotiv, demiryolu, makine imalatı ve inşaat sektörleri olmak üzere yüksek kalite standartları talep eden endüstrilere yönelik ürün portföyünü güçlendireceği vurgulandı. Artan ölçü hassasiyeti ve üretim esnekliği sayesinde hem mevcut ürünlerin rekabet gücünün artırılacağı hem de daha yüksek katma değerli ürün gruplarına yönelik üretim kapasitesinin genişletileceği bildirildi.

Açıklamada, yeni nesil RSB hattının devreye alınmasıyla birlikte ihracat pazarlarındaki konumun güçlendirilmesinin, nitelikli çelik ürünlerine yönelik küresel talebe daha etkin cevap verilmesinin ve Türkiye'nin yüksek kaliteli çelik üretimindeki yetkinliğine katkı sağlanmasının hedeflendiği belirtildi.

KARDEMİR'in üretim altyapısını ileri teknolojilerle geliştirmeyi sürdürdüğünün kaydedildiği açıklamada, verimlilik, kalite, sürdürülebilirlik ve yüksek katma değer odaklı yatırımlarla şirketin rekabet gücünün artırılmasının yanı sıra Türk sanayisinin gelişimine katkı sunulmasının amaçlandığı ifade edildi.

2021 yılında üretimini İstanbul'dan Ağrı'ya taşıyan firma, Tekstilkent'te ihracata yönelik perde üretimi gerçekleştiriyor. Üretilen ürünler kalite kontrol ve üretim süreçlerinin ardından başta Rusya, Kazakistan, Özbekistan ve diğer Türk Cumhuriyetleri olmak üzere Avrupa ülkeleri ile İran ve Irak'a gönderiliyor.

Yaklaşık 110 kişinin çalıştığı tesis, bölge halkına istihdam sağlayarak kent ekonomisine katkıda bulunuyor. Firma, mevcut üretim kapasitesini artırmak amacıyla KOSGEB'in destek programlarından da yararlanıyor.

Fabrika Müdürü Mehmet Eraslan, firmanın 2020 yılında üretimini İstanbul'dan Ağrı'ya taşıdığını belirterek, yatırımlarını memleketlerinde değerlendirmeyi tercih ettiklerini söyledi.

Tekstilkent'te tamamen ihracata yönelik perde üretimi gerçekleştirdiklerini ifade eden Eraslan, 'Ürettiğimiz ürünleri Rusya, Türk Cumhuriyetleri, Avrupa ülkeleri, İran ve Irak'ın da aralarında bulunduğu 28 ülkeye ihraç ediyoruz. Şu anda tesisimizde yaklaşık 110 kişi çalışıyor. Bölge halkına iş imkanı sunmak bizim için büyük önem taşıyor' dedi.

Devlet desteklerinden yararlandıklarını belirten Eraslan, özellikle KOSGEB'in dijital dönüşüm programının firma açısından büyük önem taşıdığını kaydetti. Dijital dönüşüm programına başvuru sürecinde olduklarını ifade eden Eraslan, program kapsamında üretim altyapısını güçlendirmeyi, fabrikanın kapasitesini artırmayı ve çalışan sayısını 250'ye çıkarmayı hedeflediklerini söyledi.

Üretim kapasitesini mevcut seviyelerin üzerine taşımayı planladıklarını belirten Eraslan, dijital dönüşüm yatırımlarının tamamlanmasıyla birlikte yıllık üretimi 1 milyon metrenin üzerine çıkarmayı ve ihracat rakamlarını daha üst seviyelere taşımayı hedeflediklerini dile getirdi.

Fabrikada çalışanlarından Muhammed Şahin ise memleketinde çalışma imkanı bulmanın kendisi için büyük bir avantaj olduğunu belirterek, 'Memleketimde böyle bir iş imkanının olması benim için büyük mutluluk. Burada çalıştığım için ailemle daha fazla vakit geçirebiliyorum. Kendi hedeflerime ulaşmak için çalışıyorum. Doğu'da böyle bir yatırımın olması gerçekten çok önemli' ifadelerini kullandı.

DAP Bölge Kalkınma İdaresi'nin, 642 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile bölgenin ekonomik ve sosyal kalkınmasını hızlandırmak amacıyla kurulduğunu, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına bağlı bir kamu idaresi olduğunu ifade eden DAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanı Halil İbrahim Güray, 'Yeni dönem çalışmalarımızı üç temel ilke üzerine inşa edeceğiz. Bunlardan birincisi saha odaklılıktır; kararlarımızı masa başında değil, bölgemizin gerçeklerini yerinde görerek ve projelerimizi sahada değerlendirerek almak istiyoruz. İkincisi etkin uygulamadır; onaylanan projeleri öngörülen takvim ve bütçe çerçevesinde, kaliteden taviz vermeden hayata geçirmeyi esas alıyoruz. Üçüncüsü ise kurumlar arası işbirliğidir; kamu kurumlarımız, sivil toplum kuruluşlarımız, üniversitelerimiz ile koordineli, birbirini tamamlayan bir çalışma yürütmeyi hedefliyoruz. Bu üç ilke, bizim için bir slogan değil; kurumsal çalışma kültürümüzün esasıdır. Çalışmalarımızı, bu ilkelerin pratiğe yansıması üzerinden değerlendirmenizi rica ediyorum' dedi.

'Ödeneği dağıtmakla yetinen bir banka değiliz'

Kurum anlayışlarında DAP İdaresi'nin, makamında oturup kendisine ulaşacak talepleri bekleyen bir idare olmadığınu vurgulayan DAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanı Halil İbrahim Güray, ' Aksine; sahada olan, bölgesini yakından tanıyan, muhtarından valisine, çiftçisinden gencine, sivil toplum kuruluşlarından üniversitelerine kadar herkesle doğrudan iletişim kuran bir idare olacaktır. Aynı şekilde DAP İdaresi; önüne gelen dosyayı yalnızca tasdik eden bir noter ya da ödeneği dağıtmakla yetinen bir banka değildir. Biz; ihtiyacı yerinde tespit eden, çözümü paydaşlarıyla birlikte tasarlayan, kısacası proje gelmesini bekleyen değil, sahada proje üreten bir kurum olmayı hedefliyoruz. Sahada olan, herkesle konuşan ve üreten bir idare - yeni dönemde DAP'ı işte böyle konumlandırıyoruz' şeklinde konuştu.

'2 bin 133 projeyi desteklendi'

DAP Bölge Kalkınma İdaresi'nin, kuruluşundan bugüne kadar 15 ilden oluşan bölgede ciddi bir yatırım hacmi gerçekleştirdiğini hatırlatan DAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanı Halil İbrahim Güray, 'İdaremiz bugüne kadar bölgemizde toplam 2 bin 133 projeyi desteklemiştir. Bu destekler için sağlanan toplam kaynak 18 Milyar Türk Lirasına ulaşmıştır. Projelerin önemli bir kısmı; tarımsal sulama, hayvancılık altyapısı, bitkisel üretim ve kültürel miras alanlarında yoğunlaşmıştır. Tamamlanan projelerimiz bugün üretim, istihdam ve sosyal hayatın çeşitli alanlarında bölgemize hizmet vermektedir. Bu birikim, üzerine yeni katkılar koyacağımız sağlam bir zemin teşkil etmektedir. Tüm bu çalışmalara rağmen Doğu Anadolu Bölgesi'nin önünde duran yapısal sorunların da farkındayız. En önemli mesele, gençlerimizin bölge dışına göçüdür' dedi.

Kuruluşlarla doğrudan iletişim kurmak

15 ilin nüfus artış hızının, Türkiye ortalamasının belirgin biçimde altında seyrettiğini belirten Güray, 'Eğitim ve istihdam imkânları arayışıyla gerçekleşen göç, bölgenin demografik ve ekonomik dengesini maalesef olumsuz etkilemektedir. Bu durum yalnızca nüfus kaybı değil, aynı zamanda bölgenin üretim kapasitesi ve nitelikli insan kaynağı açısından da bir azalma anlamına gelmektedir. Bu meselenin temelinde yerel imkân ve fırsat eksiklikleri yatmaktadır. Yeni dönemde önceliklerimizden biri, gençlerimize bölgede kalıcı geçim ve gelişim alanları sunabilecek projelere yoğunlaşmaktır. Bölgemizin her köşesinde üretim faaliyeti yürüten kooperatiflerimiz, birliklerimiz, sivil toplum kuruluşlarımız ve üretici örgütlerimiz; sahanın gerçek nabzını tutan paydaşlarımızdır. İdaremiz bu kuruluşlarımızla doğrudan iletişim kurmayı, ihtiyaçlarını dinlemeyi ve onları kapsayacak projelerin tasarımında etkin rol almayı önceliklendirmektedir'

'Üzerimize düşen sorumluluğun farkındayız'

DAP Bölge Kalkınma İdaresi'nin, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarıyla koordineli biçimde, bu paydaşların da doğrudan faydalanabileceği yeni projelerin geliştirilmesine açık olduğunu anlatan Güray, sözlerini şöyle sürdürdü, 'Bu tür süreçlerin etkin yürütülmesi, kurumumuzun çalışma kültürünün bir parçasıdır. Bölgemiz; köklü tarihi, zengin kültürel mirası, bereketli toprakları, yüksek yaylaları, akarsuları ve eşsiz doğal güzellikleriyle büyük bir potansiyel barındırmaktadır. On beş ilimizin her biri, kendine özgü değeri ve birikimiyle bu zenginliğin ayrılmaz bir parçasıdır. Bizim sorumluluğumuz; bu büyük potansiyeli, bölgemizin insanının refahına ve geleceğine dönüştürmektir. Görevimiz, bu potansiyelin önündeki yapısal engellerin azaltılmasına katkı sağlamak ve bölgemizin insanına; çocuğuna, gencine, çiftçisine, kadın girişimcisine yönelik kalıcı imkânların oluşturulmasına destek olmaktır. Üzerimize düşen sorumluluğun farkındayız ve görevimizin gereğini en üst seviyede yerine getirme kararlılığındayız.'

Kentte 2025'in ilk 5 ayında 294 milyon 684 bin dolar olan ihracat, bu yıl aynı dönemde önemli ölçüde yükseldi. Ocak ayında 95 milyon 363 bin dolar, şubat ayında 109 milyon 435 bin dolar, mart ayında 112 milyon 931 bin dolar, nisan ayında 275 milyon 450 bin dolar ihracat gerçekleştirilirken, mayıs ayındaki ihracat 132 milyon 632 bin dolar oldu.

Tersaneler ihracatı sırtladı

Yalova'da ihracatın lokomotifi geçmiş yıllarda olduğu gibi gemi, yat ve hizmetleri sektörü oldu. Sektör, yılın ilk 5 ayında 664 milyon 716 bin dolarlık ihracata imza attı. Bu alanı 26 milyon 584 bin dolarla çelik sektörü, 10 milyon 89 bin dolarla kimyevi maddeler ve mamulleri sektörü takip etti.

Kentte 1 milyon doların üzerinde ihracat yapan diğer sektörler ise hazır konfeksiyon (6 milyon 857 bin dolar), madencilik (5 milyon 208 bin dolar), makine ve aksamları (2 milyon 373 bin dolar), süs bitkileri (2 milyon 259 bin dolar), demir ve demir dışı metaller (2 milyon 191 bin dolar), elektrik ve elektronik (1 milyon 609 bin dolar) ile iklimlendirme sanayisi (1 milyon 598 bin dolar) oldu.

GSO Başkanı Ünverdi, iş dünyası için en büyük zorluk haline gelen finansman konusunda TOBB Nefes Kredisi'nin yeniden hayata geçirilmesinin üreten kesime önemli katkılarda bulunacağını kaydetti. Ünverdi, TOBB, KGF ve bankaların iş birliğinde verilecek kredilerde, 24 ay vadeye kadar yıllık yüzde 36, 24 ay üzerindeki vadelerde ise yıllık yüzde 34 faiz uygulanacağını ifade etti.

Ünverdi, yeni TOBB Nefes Kredisi kapsamında ilk olarak 25 milyar liralık kısmın kullanıma açılacağını, yıl içerisinde açılacak ilave limitlerle kredi hacminin 100 milyar liraya ulaşmasının hedeflendiğini dile getirdi. Sanayi, üretim, ihracat ve istihdam açısından verilen her desteğin çok değerli olduğuna vurgu yapan Ünverdi, yeni Nefes Kredisi'nin hayırlı olmasını diledi.

TOBB Nefes Kredisi başvurularının 8 Haziran 2026 Pazartesi günü başlayacağını ve ilgili banka şubelerine yapabileceğini kaydeden Ünverdi, 'TOBB Başkanımız Rifat Hisarcıklıoğlu başta olmak üzere KGF yönetimine, programda yer alan bankalarımıza ve emeği olan herkese teşekkür ediyorum' dedi.

Malatya İnşaat Müteahhitleri Derneği Başkanı Bülbüloğlu, deprem bölgesindeki yerinde dönüşüm projelerinde hak ediş gecikmeleri ve KDV oranının düşürülmesi gibi talepleri gündeme getirdi. Bülbüloğlu, yaptığı görüşmelerde deprem bölgesinde yürütülen yerinde dönüşüm kampanyası kapsamında devam eden inşaatlarda 2026 yılı itibarıyla yaşanan hak ediş gecikmelerinin sahada ciddi aksamalara yol açtığını belirterek, sürecin hızlandırılması gerektiğini ifade etti.

KDV oranının yüzde 20'den yüzde 1'e düşürülmesi talebini de ileten Bülbüloğlu, depremzede vatandaşların üzerindeki vergi yükünün azaltılmasının önemine dikkat çekti. Ayrıca yapı müteahhitliği sınıflandırma sisteminde sektörün önünü tıkayan bazı maddelerin yeniden düzenlenmesi gerektiğini belirterek, bu konuda hazırladıkları önerileri de yetkililere sundu.

Bülbüloğlu'nun taleplerini dinleyen Bakan Murat Kurum'un konuların ilgili birimlerce değerlendirileceğini ifade ettiği öğrenildi.

Vodafone, müşterilerinin günlük ve teknolojik ihtiyaçlarına uygun faydaları sunacak iş birlikleri yapmaya devam ediyor. Vodafone'un son 1 yılda 50'yi aşkın kampanyayla 2,6 milyon tekil kişiye 5,3 milyon marka indirim kodunun dağıtılarak toplam 1,5 milyar TL değer sunulan dijital sadakat platformu Vodafone Happy'de Temmuz sonuna kadar devam edecek yeni bir iş birliği başlatıldı. Online tasarım platformu Canva ile yapılan iş birliği kapsamında, Canva'nın ücretli üyeliklerinden Canva Pro paketi tüm faturalı Vodafone müşterilerine 3 aylığına ücretsiz sunulacak. Bu iş birliğiyle Vodafone'lulara 3 ayda toplam 7 milyon TL'yi aşkın fayda sunulması hedefleniyor. Söz konusu iş birliğinin, Canva'nın Türkiye'de telekom sektöründe yaptığı ilk iş birliği olma niteliği taşıdığı belirtildi.

Vodafone Türkiye İcra Kurulu Başkan Yardımcısı Meltem Bakiler Şahin, şunları söyledi: 'Müşterilerimize market alışverişinden yeme içmeye, popüler giyim markalarından sinema biletine, farklı kategorilerde geçerli indirimler ve hediye internet gibi birçok avantaj sunduğumuz, müşteri memnuniyeti odaklı Vodafone Happy, şirketimizin bu zamana kadar en çok müşteriye ulaşan, sektörde en kapsayıcı dijital sadakat platformu. Son olarak, dünyanın en popüler online tasarım platformlarından Canva ile özel bir iş birliği başlattık. Kampanya kapsamında, Canva Pro paketi tüm faturalı müşterilerimize 3 aylığına ücretsiz sunulacak. Bu iş birliğiyle, müşterilerimize 3 ayda toplam 7 milyon TL'yi aşkın fayda sunmayı hedefliyoruz. Tüm müşterilerimizi Vodafone Happy avantajlarından yararlanmaya davet ediyoruz.'

190'dan fazla ülkede kullanılıyor

Dünya genelinde 190'dan fazla ülkede her ay 260 milyon kişi tarafından kullanılan online tasarım aracı Canva'da sosyal medya gönderileri, sunumlar, afişler, videolar, logolar gibi pek çok tasarım yapılabiliyor. 100'den fazla dilde kullanılabilen, 150 bini aşkın Türkçe ve Türkiye'ye özgü şablon bulunan Canva, arka plan kaldırmadan Türkçe seslendirme, tasarlama, yazma ve kodlama gibi iş akışlarını tek deneyimde birleştiriyor. Canva'da Milli Eğitim Bakanlığı ile birlikte geliştirilen, müfredata uygun ve Türkiye'ye özel eğitim şablonlarının sayısı her geçen gün artıyor. Öğrenci ve öğretmenler, EBA ile giriş yaparak Canva'nın en yüksek versiyonuna erişebiliyor.

Perakende sektörünün en önemli etkinliklerinden biri olan ve bu yıl 25'incisi düzenlenen Perakende Günleri, 3-4 Haziran tarihlerinde Haliç Kongre Merkezi'nde gerçekleşti. Sektörün önde gelen isimleriyle stratejik yol haritasını paylaşan Fiba Commercial Properties (Fiba CP), hem mevcut varlıklarını büyütüyor hem de yeni karma kullanım projelerinin kiralama ve yönetim süreçlerini üstlenerek varlığını güçlendiriyor. Özellikle Doğu Avrupa'da hareketlenen yatırım ikliminde proaktif bir rol üstlenen Fiba CP, küresel ölçekte büyümesini hız kesmeden sürdürüyor.

Perakende, ofis, rezidans, otel gibi karma yaşam projeleri alanında 5 ülkede faaliyet gösteren Fiba CP; Türkiye, Moldova ve Kosova'da eş zamanlı ilerleyen projeleriyle 100 bin metrekareyi aşan yeni kiralanabilir alanı portföyüne eklemeye hazırlanıyor.

Fiba CP standında gerçekleştirilen röportajda açıklamalarda bulunan Fiba CP CEO'su ve Yönetim Kurulu Üyesi Yurdaer Kahraman, 'Fiba CP olarak, M1 Adana'da ziyaretçi deneyimini yeniden tanımlayan yeni nesil alanlar inşa ederken önemli operasyonlara imza atıyoruz. Moldova ve Kosova'daki projelerle de Doğu Avrupa'da ivmemizi hız kesmeden sürdürüyoruz' dedi.

'Doğu Avrupa'da hızlanan yatırım ve proje geliştirme süreçlerinin önemli bir parçasıyız'

Perakende Günleri gibi sektörün en önemli buluşmalarından birinde, mevcut projelerinin yanı sıra, önümüzdeki döneme ilişkin büyüme vizyonu ve uluslararası yatırım stratejilerini de paylaşma fırsatı bulduklarını söyleyen Yurdaer Kahraman, 'Fiba CP olarak Türkiye'de güçlü, köklü bir operasyon yönetirken; Doğu Avrupa'da hızlanan yatırım ve proje geliştirme süreçlerinin parçası haline geliyoruz. M1 Adana'daki yatırımımızla ziyaretçi deneyimini yeniden tanımlayan yeni nesil ticari alanlar geliştiriyor; Moldova ve Kosova'daki projelerle küresel ölçekte büyüyoruz. Bugün perakende ve ticari gayrimenkulde başarı; metrekare büyüklüğünden çok, insanların yaşamına ve şehir ekonomisine değer katan projelerle ölçülüyor. Biz de tam bu noktaya odaklanıyor; her pazarda sürdürülebilir, deneyim odaklı ve uzun vadeli değer oluşturan yaşam merkezleri oluşturmayı hedefliyoruz' şeklinde konuştu.

'Hem Moldova hem Romanya özelinde daha birçok yatırımlarımız olacak'

Fiba Commercial Properties olarak Doğu Avrupa'daki deneyimlerinin daha çok Avrupa Birliği entegrasyonuyla paralel hareket ettiğini ifade eden Anchor Grup Genel Müdürü ve Yönetim Kurulu Üyesi Affan Yıldırım, 'Özellikle biliyorsunuz Romanya'nın Avrupa Birliğine girişinden önce bizim orada açtığımız iki tane alışveriş merkezi bulunuyordu. Orada Avrupa Birliği entegrasyonu konusunda modern alışveriş ve shopping mall konseptlerinin yerleşmesinde çok büyük deneyim sahibiydik. Şu anda yine aynı şekilde Moldova için de Summa iş ortağımız ile birlikte Moldova'nın tek modern AVM'sinin sahibiyiz. Bunun yanında yine Moldova'nın da Avrupa'yla entegrasyonu sürecinde yeni bir alışveriş merkezi projemiz bulunuyor. Bu yeni alışveriş merkeziyle Moldova'ya daha modern, Avrupa standartlarında, Batı Avrupa standartlarında bir alışveriş merkezi kazandıracağız. Yaklaşık 60 bin metrekare üzerinde bir alışveriş merkezi olacak. Özellikle Fiba Commercial Properties'in bu konudaki deneyimiyle beraber bizim hem Moldova hem Romanya özelinde daha birçok yatırımlarımız olacağını da söyleyebilirim' dedi.

M1 Adana'da 27 yeni ünite ile büyüme

Fiba CP'nin Türkiye'deki büyüme hamlelerinin başında M1 Adana'da hayata geçirilen yeni ticari alan yatırımı geliyor. M1 Adana'ya entegre edilecek 3 bin 500 metrekare yeni kiralanabilir ticari alana sahip 27 yeni ünite oluşturuluyor.

Mağaza, stant ve pop-up alanlarından oluşacak proje; erişilebilir lüks segmentine odaklanan marka karmasıyla moda, aksesuar, kozmetik ve yaşam tarzı kategorilerinde genç ve orta-üst segment ziyaretçilere hitap edecek. Erdemoğlu Holding iş ortaklığıyla hayata geçirilen proje, modern mimarisi ve deneyim odaklı kurgusuyla bölgenin yeni çekim noktalarından biri olmaya hazırlanıyor. M1 Adana'nın dönüşüm yolculuğunda önemli bir kilometre taşı olarak öne çıkan bu yatırımla birlikte, alışveriş merkezinin lider ve öncü konumu daha da güçlenecek.

Kosova'da Balkanlar'ın yeni çekim merkezi: Alba City Center

Fiba CP'nin bölgesel ölçekteki büyüme stratejisinin önemli adımlarından biri de Kosova'da yükseliyor. Alba Group yatırımıyla Priştine'de inşa edilen; mimari konsept tasarım, kiralama ve yönetim süreçlerinde Fiba CP uzmanlığını taşıyan Alba City Center, kapılarını Nisan 2027'de açmaya hazırlanıyor. Toplam 270 bin metrekare inşaat alanına sahip karma kullanım projesi; 21 bin 660 metrekare kiralanabilir alanı, 74 seçkin mağazası ve 400 araçlık otopark kapasitesiyle Balkanlar'ın yeni yaşam ve alışveriş merkezlerinden biri olmaya hazırlanıyor. Alba City Center; şehrin kalbinde yer alan konumuyla şehir yaşamını, sosyal alanları ve deneyim odaklı kullanımları bir araya getiren yaklaşımıyla da bölgeye yeni bir değer katmayı hedefliyor.

Moldova'da 85 bin metrekarelik dev adım

Fiba CP'nin Doğu Avrupa'daki iştiraki Anchor Grup, Summa iş ortaklığıyla Kişinev'de iki önemli projeye imza atıyor. Bu projelerden ilki olan ve 40 milyon euro yatırım değerine sahip 'Life Center' karma kullanım projesinin temeli atıldı. Marriott Moxy ve Residence Inn by Marriott otelleri, Medpark City Clinic ve Zaxi Restaurant'ı bir araya getiren proje, toplam 25 bin metrekare alana sahip. Life Center'ın, Kişinev'i iş ve sağlık turizmi açısından bölgesel ölçekte önemli bir merkez haline getirmesi hedefleniyor. Fiba CP'nin Moldova'daki büyüme hamlesinin ikinci ayağını ise, 60 bin kiralanabilir alana sahip yeni alışveriş merkezi projesi oluşturuyor. Moldava'nın en büyük alışveriş merkezi olacak bu projeyle ülkenin perakende altyapısına önemli katkı sağlanması amaçlanıyor. Bu iki stratejik yatırımla Moldova'daki ticari kiralanabilir alan portföyüne toplam 85 bin metrekarelik yeni alan ekleniyor; ülkedeki operasyonel güç ve bölgesel varlık daha da pekişiyor.

Tera Holding Yönetim Kurulu Başkanı Emre Tezmen, yaptığı yazılı açıklamada, Türkiye'ye yirmi yılı aşkın süredir yatırım yaptığını kaydederek, bu süre zarfında döviz krizini, küresel finansal dalgalanmayı, kredi notu indirimlerini, darbe girişimini, Kovid-19'u ve tarihinin en yıkıcı depremlerinden birini gördüğünü, ülkenin bu sıkıntıları nasıl göğüslediğini yakından izlediğini anlattı.

Konuya ilişkin makalesi Reuters'ta da yer alan Tezmen, bu olumsuzluklar karşısında uluslararası sermaye piyasalarında her zaman 'Türkiye'nin çok oynak ve öngörülemez bir piyasaya sahip olduğuna dair' söylemin gündeme geldiğini, ancak her seferinde o türbülans boyunca pozisyonunu koruyan yatırımcıların konsensüse sığınanlardan çok daha iyi sonuçlar elde ettiğini vurguladı.

Tezmen, Türkiye'nin elbette riskler barındırdığını kaydederek, şu açıklamalarda bulundu: 'Burada yatırım yapan her ciddi yatırımcı Türkiye'nin yapısını biliyor. Döviz dinamikleri, kurumsal gelişim hızı, regülatif ortam. Asıl söylemek istediğim şu: Türkiye'nin riskleri, uluslararası sermaye tarafından sistematik biçimde gizlenen yapısal fırsatlarına kıyasla sürekli olarak aşırı fiyatlanıyor. Şu an Türkiye, makroekonomik koşullar, politika yönelimi ve yasal düzenlemelerin bir araya geldiği, fırsatın alışılmadık biçimde net göründüğü bir konjonktürü temsil ediyor. Sermaye tahsisinin güçleştiği bu ortamda yatırımcılar artık salt büyüme aramıyor, gerçek üretim kapasitesine ve güvenilir kurumsal çerçevelere sahip ekonomilerde yapısal temelli büyüme arıyor. Türkiye'nin tam da bu çerçeveden değerlendirilmesi gerekiyor.'

Yabancı yatırımcılar ve nitelikli iş gücüne yönelik önemli teşvikler getirildi

Emre Tezmen, Türkiye'nin 'gerçek anlamda köklü bir para politikası düzeltmesinden geçtiğini' belirterek, Mayıs 2023'te yüzde 8,5 olan politika faizinin Mart 2024'te yüzde 50'ye yükseltilmesinin, Türk sermaye piyasalarını uzun yıllar etkileyen negatif reel faiz ortamını sona erdirdiğini ifade etti.

Bu adımın 'Ortodoks makroekonomiye yapısal bir bağlılık beyanı' niteliğinde olduğunu kaydeden Tezmen, para politikalarındaki dönüşümü yabancı yatırımı teşvik etmeye yönelik yasal düzenlemelerin izlediğini anlattı.

TBMM'de kabul edilen düzenlemelerle yabancı yatırımcılar ve nitelikli iş gücüne yönelik önemli teşvikler getirildiğini belirten Tezmen, son üç yılda Türkiye'de ikamet etmeyen kişilerin yurt dışı kaynaklı gelirlerine 20 yıllık vergi muafiyeti sağlanacağını, İstanbul Finans Merkezi'nde faaliyet gösteren şirketler ile çalışanlara çeşitli vergi avantajları sunulacağını aktardı.

Ürettiklerini ihraç eden imalatçılar için kurumlar vergisinin yüzde 12,5'e düşürülmesine ilişkin Tezmen, 'Bu küçük bir ayarlama değil. Türkiye'nin sanayi sermayesinin rekabetçi maliyetini yeniden konumlandıran yapısal bir adım' değerlendirmesinde bulundu.

Tezmen, Türkiye'nin hareketli sermaye ve nitelikli insan kaynağını çekebilmek için kurumsal ve mali altyapısını güçlendirdiğini belirterek, bunun uluslararası yatırımcıların geçmişte değerlendirdiğinden farklı bir Türkiye tablosu ortaya koyduğunu vurguladı.

'Coğrafi avantaj daha görünür hale geldi'

Türkiye'nin coğrafi konumunun uzun yıllardır önemli bir avantaj sunduğunu ancak küresel tedarik zincirlerinin yeniden şekillendiği mevcut dönemde bu avantajın daha görünür hale geldiğini kaydeden Tezmen, ülkenin Avrupa, Körfez ve Orta Asya'nın kesişim noktasında yer aldığını belirtti.

Türkiye'nin güvenilir üretim tabanı, derin bankacılık sistemi ve kurumsal ölçeğe sahip sermaye piyasalarıyla bölgesel yatırım merkezi konumunu güçlendirdiğinin altını çizen Tezmen, İstanbul Finans Merkezi'nin de bu yaklaşımın kurumsal yansıması olarak tasarlandığını bildirdi.

Mart ayında BlackRock Üst Yöneticisi Larry Fink'in İstanbul'da Cumhurbaşkanı Erdoğan ve ekonomi yönetimiyle gerçekleştirdiği görüşmenin Türkiye'ye yönelik uluslararası yatırım ilgisinin göstergelerinden biri olduğunu belirten Tezmen, bu temasların uzun vadeli yatırım perspektifi açısından önemli sinyaller verdiğini kaydetti.

Tezmen, Körfez ülkelerindeki fonların yatırım tercihlerinde son yıllarda önemli değişim yaşandığını kaydederek, bu fonların artık yalnızca finansal getiri değil, üretim kapasitesi, güçlü iç pazar ve güvenilir kurumsal çerçeveye sahip ekonomiler aradığını ifade etti.

Türkiye'nin bu üç kriteri aynı anda karşılayan az sayıdaki ekonomilerden birisi olduğunu vurgulayan Tezmen, yurt dışında tutulan Türk sermayesinin ülkeye dönüşünü kolaylaştıran düzenlemelerin de sermaye piyasalarının derinliği ve likiditesi üzerinde önemli etkiler oluşturabileceğini dile getirdi.

'Türkiye önemli yatırım fırsatları sunuyor'

Emre Tezmen, 'Sermayenin yurda dönüşüne ilişkin hükümler salt mali bir düzenleme değil. Türk devleti ile Türk özel sermayesi arasındaki ilişkinin gidişatına dair bir beyan' ifadelerini kullandı.

Türkiye'nin uzun vadeli görünümüne ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Tezmen, genç ve eğitimli nüfus, ihracat rekabetçiliğine sahip sanayi altyapısı, finansal sistemin kurumsal derinliği ve stratejik coğrafi konumun ülkenin temel avantajları arasında yer aldığını belirtti.

Tezmen, 'Bu, riskleri görmezden gelmek için bir çağrı değil. Onları doğru fiyatlamak için bir çağrı' değerlendirmesinde bulunarak, küresel sermayenin yeniden konumlandığı mevcut dönemde Türkiye'nin önemli yatırım fırsatları sunduğunu ifade etti.

Dünya gül yağı üretiminin merkezi konumundaki Isparta'da, yaklaşık 75 yıllık geçmişe sahip tarihi gül yağı fabrikası ziyaretçilerin yoğun ilgisini görüyor. Güneykent beldesinde bulunan ve 1950'li yıllarda inşa edilen tesis, yıllar içerisinde korunarak günümüze ulaştı. Geçmişte gül yağı üretiminde kullanılan tarihi fabrika, bugün ziyaretçilere bölgenin gülcülük kültürünü ve gülün işlenme aşamalarını tanıtan bir merkez olarak hizmet veriyor. Fabrikada yer alan tarihi ekipmanlar ve üretim alanları, ziyaretçilere geçmiş dönemlerdeki üretim süreçlerini yakından görme fırsatı sunuyor. Gül sezonunun başlamasıyla birlikte yerli ve yabancı turistlerin ilgi odağı haline gelen tesis, bölgeye gelen ziyaretçilerin uğrak noktalarından biri olarak öne çıkıyor. Tarihi fabrikanın yanı sıra tesiste gülden üretilen çeşitli ürünlerin tanıtıldığı alanlar ve ziyaretçilerin vakit geçirebileceği sosyal bölümler de bulunuyor. Özellikle hafta sonlarında yoğunluk yaşanan tesise günlük çok sayıda tur otobüsü gelirken, sezon boyunca haftalık ziyaretçi sayısının 5 ila 6 bin kişiye ulaştığı belirtiliyor. Gül Festivali ve hasat döneminin etkisiyle önümüzdeki günlerde ziyaretçi yoğunluğunun daha da artması bekleniyor. Yaklaşık üç çeyrek asırlık geçmişiyle ayakta kalan tarihi gül yağı fabrikası, Isparta'nın gül mirasını gelecek nesillere aktaran önemli kültürel değerler arasında gösteriliyor.

Tarihi Fabrika gülün yolculuğunu ziyaretçilere anlatıyor

Gülbirlik Genel Müdürü İbrahim Işıdan, Güneykent'te bulunan tarihi gül yağı fabrikasının ziyaretçilere açık olduğunu belirterek, 'Şu anda an itibariyle de 1950'lerde yapılmış olan gül yağı fabrikamızın içindeyiz. Bu fabrikamızı biz o tarihten beri büyüklerimiz korudu. Biz de aynı şekilde koruduk ve aslında uygun olarak tekrar dizayn ettik. Ziyaretçilerimizi bir tarihi gezinti içinde burada misafir ediyoruz' dedi. Mayıs ayının ortasıyla birlikte gül hasadının başladığını ifade eden Işıdan, 'Mayıs ayının ortasıyla beraber güllerin açmasıyla beraber çiftçilerimiz, 40 civarındaki alım merkezlerinden güllerini topluyorlar ve bize getiriyorlar. Başta Kılıç, İslamköy ve Güneykent fabrikalarımız olmak üzere ürünlere çeviriyoruz' diye konuştu.

Gülün hikâyesi bu tesiste yaşatılıyor

Işıdan, tesislerde ziyaretçilere gülün tarihi yolculuğunun anlatıldığını belirterek, 'Tamamen gül odaklı olarak çalıştığımız için de gülün tarihi süreç içinde hangi aşamalardan geçtiğinin, nasıl işlendiğini, nasıl gül yağına dönüştüğünü anlatıyoruz. Son halimizde de kozmetik üretimimiz de var uzun yıllardır biliyorsunuz. Katma değerli ürün sağlamak adına bu şekilde de kozmetik ürünlerimizle alakalı bir mağazamız da var. Orayı da ziyaret ediyorlar ve gülden üretmiş olduğumuz ürünlerden de deneme fırsatını buluyor misafirlerimiz' ifadelerini kullandı.

Gül Turizmi için yoğun mesai harcanıyor

Güneykent'te kurulan sosyal tesislerle ziyaretçilerin ağırladığını dile getiren Işıdan, 'Bir de tesis konumlandırdık buraya, Güneykent'te. Sadece bizim için değil, Güneykent'e gelen bütün misafirlerimiz tesislerimizde de ihtiyaçlarını bir kahvesini, güllü kahvesini, çayını içerek bir dinlenme fırsatı buluyorlar. Bunları da gül turizmi adı altında gerçekleştirmek için de elimizden gelen gayreti gösteriyoruz' dedi. Geçen yıl yaşanan zirai don nedeniyle verimin düşük olduğunu hatırlatan Işıdan, 'Geçen sene bildiğiniz üzere bir zirai dondan dolayı çok verimli bir gül hasadı gerçekleşmemişti ama bu sene hatta Kurban Bayramı'yla beraber de yağışlar devam etti. Daha yeni yeni ısınıyor. Ova tarafında açan güllerin çok daha fazlası olmasıyla beraber de bayramla beraber, Gül Festivali'nin programlanmasıyla da beraber çok yoğun bir misafir kitlesi de bekliyoruz' şeklinde konuştu.

Hafta sonları ziyaretçi akınına uğruyor

Hafta sonlarında yoğun ziyaretçi ağırladıklarını kaydeden Işıdan, 'Hafta sonları özellikle cumartesi, pazar da günlük 15-20 otobüs kadar bir ziyaretçimizi de gün içinde ağırlamaya çalışıyoruz. Elimizden gelen çabayı da gösteriyoruz. Isparta'mızı, gülümüzü en güzel şekilde anlatmak için bir çabayı, gayreti içerisindeyiz' dedi.

Bu yıl 13 bin tonluk gül rekoltesi bekleniyor

Turizm hareketliliğinin geçen yıla yakın seviyelerde olduğunu ifade eden Işıdan, 'Bu seneki işin açıkçası geçen seneyle beraber hemen hemen aynı diyebilirim. Yaklaşık olarak bir hafta sonları özellikle 30-40 otobüs, işte bin - bin 500 civarında tur otobüsleri. Hafta içinde de bireysel misafirlerimiz oluyor. Ama şu anda gözlemlediğimiz kadarıyla da biraz ekonomik şartlardan dolayı da bazen de çok böyle bir artış da olmayacağı düşüncesindeyiz. An itibariyle programlanmış misafir sayımız haftalık yaklaşık 5 ila 6 bin civarı arasındadır diyebilirim' ifadelerini kullandı.

Geçen yıla göre daha verimli bir sezon bekleniyor

Gül üretiminde bu yıl artış beklendiğini belirten Işıdan, 'Yaklaşık olarak bin 500 tonla 2 bin ton civarı arasında biz bir gül işliyoruz Gülbirlik olarak. Ama Isparta'da 12 bin 13 bin ton civarında da bu sene gül olacağını tahmin ediyoruz. Bu yağışlar, geçen seneki zirai donun bu sene yaşanmaması, havaların daha güle uygun gidiyor olması şu an için yaşadığımız durumlar' dedi. Hava şartlarından üretimi etkileyebileceğine dikkat çeken Işıdan, 'İleriki günlerde çok çok çok sıcaklar bastırırsa birden gülün açması belki gülün biraz daha azalmasına neden olabilir. Beklentilerin biraz azı olabilir ama net olarak şunu söyleyebilirim ki geçen seneden daha fazla bir gül oranı var. O da 13 bin ton civarında olduğunu şu anlık söyleyebiliriz' diye konuştu.