STK Makine Yönetim Kurulu Başkanı Sabri Tecelli, özellikle ihracatçı firmaların mevcut maliyet baskıları altında rekabet gücünü koruyabilmesi için devlet desteklerinin artırılması gerektiğini söyledi. Makine ve sanayi sektörünün Türkiye ekonomisinin lokomotiflerinden olduğunu belirten Tecelli, ihracatçı firmalara yönelik yeni finansal modellerin değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

'İhracatçıya KDV ertelemesi sağlanmalı'

İhracat yapan firmaların üretim, enerji, işçilik ve finansman maliyetleri nedeniyle zorlandığını dile getiren Tecelli, özellikle KDV konusunda yeni düzenleme yapılabileceğini belirtti. Tecelli, 'İhracatçı firmalar için KDV ödemeleri belirli süre ertelenebilir. Örneğin devlet; ihracatçıya KDV'yi 1 yıl sonra ödeme imkanı sunabilir. Bu tarz uygulamalar firmaların nakit akışını rahatlatır ve üretim motivasyonunu artırır' dedi.

'İhracatçı dövizini daha güçlü kurdan bozabilmeli'

Kur politikalarının da ihracatçının rekabet gücünü doğrudan etkilediğini vurgulayan Tecelli, destekleyici kur modeli önerisinde bulundu. Sabri Tecelli, 'İhracatçı döviz kazandırıyor ancak kur baskısı nedeniyle yeterli avantajı hissedemiyor. Örneğin dolar kuru 45 TL ise ihracatçının dövizini 55 TL seviyesine yakın destekleyici sistemle bozabilmesi değerlendirilebilir. Bu durum üretimi, yatırımı ve ihracatı artırır' ifadelerini kullandı.

'Üreten firmalar desteklenirse Türkiye kazanır'

Türkiye'nin küresel pazarda daha güçlü konuma ulaşabilmesi için üreticinin korunması gerektiğini belirten Tecelli, ihracat yapan firmaların stratejik destek kapsamına alınmasının önemine dikkat çekerek, 'İhracatçı yalnızca kendi firmasını değil, ülke ekonomisini de büyütüyor. Üreten, istihdam sağlayan ve döviz kazandıran firmaların desteklenmesi Türkiye'nin geleceği açısından kritik önem taşıyor' diye konuştu.

Bayram telaşıyla aileleriyle birlikte kent merkezine akın eden vatandaşlar, cadde ve alışveriş noktalarını doldurdu. Şehrin işlek caddelerinde iğne atsan yere düşmeyecek bir kalabalık yaşanırken, artan hareketlilik esnafın da yüzünü güldürdü.

Kalabalık ailesiyle alışverişe çıkan Şaban Ali Eren, yaşadıkları renkli telaşı şöyle anlattı:

'Ailemle geldim, 10 kişiyiz. Alışveriş yapıyoruz. Kedi yavrusu gibi sağa sola dağıldık. Herkes her yerde geziyor. Fiyatlar da gayet uygun. Ben tüm vatandaşların bayramını kutluyorum.'

Alışveriş için çarşıda bulunan vatandaşlardan Mehmet Sezgin ise bayramların manevi yönüne dikkati çekti.

STK Makina Yönetim Kurulu Başkanı Sabri Tecelli, savaş sürecinin başlamasından bu yana petrol ve enerji maliyetlerinde yaşanan sert artışa rağmen ürün fiyatlarına aynı oranda zam yapmadıklarını belirterek, Türk sanayicisinin küresel rekabet için büyük fedakarlık gösterdiğini söyledi.

Petrol fiyatlarındaki yükselişin üretim ve lojistik maliyetlerini ciddi şekilde artırdığını ifade eden Tecelli, buna rağmen ihracat pazarlarında rekabet gücünü korumak adına maliyet baskısını büyük ölçüde üreticilerin üstlendiğini vurguladı. Süt ve gıda entegre tesis makineleri alanında faaliyet gösteren STK Makina'nın çok sayıda ülkeye ihracat gerçekleştirdiğini belirten Tecelli, üretim gücünün korunması için enerji ve finansman maliyetlerinin düşürülmesinin kritik önem taşıdığını ifade etti.

'Dünya ile rekabet ediyoruz'

Enerji, lojistik ve ham madde maliyetleri sürekli yükseldiğine değinen Tecelli, 'Petrole savaşın başladığı günden bu yana yaklaşık yüzde 62 oranında zam geldi. Enerji, lojistik ve ham madde maliyetleri sürekli yükseliyor. Ancak biz ürünlerimize aynı oranda zam yapmadık. Çünkü dünya ile rekabet ediyoruz. Sürekli fiyat artırmak, kendi sanayicimizi ve ihracatçımızı baltalamak anlamına gelir' dedi.

'Sanayicimiz hem üretimi hem ihracatı ayakta tutmak için ciddi özveri gösteriyor'

Türk üreticisinin yüksek maliyetlere rağmen üretimden vazgeçmediğini belirten Tecelli, sanayi sektörünün önemli bir mücadele verdiğini söyledi. Tecelli, 'Bugün Türk sanayicisi büyük bir fedakarlık yapıyor. Avrupa'daki, Asya'daki rakiplerimizle aynı pazarda mücadele ediyoruz. Eğer tüm maliyetleri ürün fiyatlarına yansıtsaydık rekabet avantajımızı kaybederdik. Sanayicimiz hem üretimi hem ihracatı ayakta tutmak için ciddi özveri gösteriyor' diye konuştu.

Goodyear Adapazarı Fabrikası'nda çalışan işçiler, devam eden toplu iş sözleşmesi sürecindeki düşük zam tekliflerine karşı eylemlerini 30 Nisan'dan bu yana sürdürüyor. Geçtiğimiz günlerde fabrika içerisinde yürüyüş yaparak seslerini duyurmaya çalışan işçiler, bu sabah vardiya giriş ve çıkış saatlerinde fabrika önünde bir protesto daha gerçekleştirdi.

'İşveren masaya aklını topla gel'

Gece vardiyasından çıkan işçiler ile sabah vardiyasına gelen çalışanlar fabrika girişinde buluştu. Kalabalık bir grup oluşturan lastik işçileri, alkışlar ve ıslıklar eşliğinde tempo tutarak işverene çağrıda bulundu. İşçiler, hep bir ağızdan 'İşveren masaya aklını topla gel' sloganları atarak sunulan tekliflerin kabul edilemez olduğunu vurguladı.

Sakarya'nın Arifiye ilçesinde süt ve süt ürünleri entegre tesis makineleri ihraç eden STK Makina Yönetim Kurulu Başkanı Sabri Tecelli, Hürmüz Boğazı'nın kapanması ile son dönemde uluslararası ticarette ödeme disiplininin bozulduğunu, savaş ortamının bazı firmalar tarafından bahane olarak kullanıldığını dile getirdi.

Küresel pazarda ciddi bir ödeme trafiğini yönettiğini ifade eden Tecelli, 'Hürmüz Boğazı'ndaki gerilim elbette dünya ticaretini etkiliyor. Ancak savaşla doğrudan ilgisi olmayan ülkelerdeki bazı firmalar da ödemeleri geciktirmek için bu süreci gerekçe gösteriyor. Kanada'daki bir şirket bile ödeme ertelemesini savaş riskine bağlayabiliyor' dedi.

'Tahsilat süreçleri uzuyor'

Uluslararası ticarette güven unsurunun zedelenmeye başladığını kaydeden Tecelli, özellikle üretici ve ihracatçı firmaların nakit akışında ciddi baskı oluştuğunu söyledi. Küresel lojistikte maliyetlerin arttığını vurgulayan Tecelli, 'Sadece navlun değil, finansal süreçlerde de ek yükler oluşuyor. Bankacılık işlemleri, transfer süreleri ve tahsilat süreçleri uzuyor' diye konuştu.

'Ödeme disiplininin korunması gerekiyor'

Türk makine sektörünün kriz dönemlerinde dahi üretim ve ihracata devam ettiğini belirten Tecelli, 'Süt ve süt ürünleri entegre tesisleri alanında dünyanın birçok ülkesine teknoloji ihraç ediyoruz. Buna rağmen küresel ticarette yaşanan bu belirsizlikler, özellikle ödeme tarafında yeni riskler oluşturuyor. Türk sanayicisi üretmeye devam ediyor ancak finansal sürdürülebilirlik için ödeme disiplininin korunması gerekiyor' şeklinde konuştu.

Sektör temsilcileri, jeopolitik krizlerin dünya ticaretinde yeni bir risk bahanesi dönemini başlattığını, özellikle ihracatçı firmaların tahsilat süreçlerinde daha dikkatli hareket etmek zorunda kaldığını ifade etti.

Ağrı'nın Doğubeyazıt ilçesinden 14-15 aylıkken alınarak yayla sürecinin ardından 9 ay boyunca yoğun besiye tabi tutulan dev tosunlar, Sakarya'daki hayvan pazarında alıcılarıyla buluştu. Besici Fırat Yeşil, kurbanlık piyasasındaki fahiş fiyat taleplerine tepki göstererek, kendi yetiştirdiği 1 tonluk hayvanı 380 bin liradan, 1 ton 200 kilogram civarındaki diğer tosunu ise 410 bin liradan sattığını belirtti.

Bazı besicilerin 1 tonluk hayvanlar için 500-600 bin lira talep ettiğini söyleyen Yeşil, 'Ben o fiyatlara karşıyım. Benim danam şuan yaklaşık 1 tondur. Ben bu hayvanı 380 bin liraya sattım. Diğer hayvanım ise 1 ton 200 kilogram civarında. Bu hayvanımızın satış fiyatı da 410 bin liradır. Hayvanın kalitesine, rengine, alış fiyatına ve vereceği et randımanına göre fiyatlarımızı belirliyoruz. Masrafı, maliyeti, yediği içtiği hesaplanıyor. Şu an kesim masraflarımız da çok ağır' dedi.

'İnsan gibi sancılanmasın diye soda veriyoruz'

Hayvanların bir ton ağırlığa ulaşması için uyguladıkları özel besleme programını anlatan Yeşil, 'Örneğin bir hayvanımız şuan 4 yaşında. Net canlı 1 ton geliyor. Biraz aksi oldukları için kantara çıkartamıyoruz ancak ortalama 600 kiloya yakın bir et bekliyoruz. Diğer hayvanlarımız 9 kilo yiyorsa bunlar 12-13 kilo yiyor. Hayvan yemden sonra insan gibi sancılanmasın diye ayrıca hayvan sodası veriyoruz. Proteini, kalsiyumu, D ve E vitamini eksik etmediğimiz için hayvanlarımız bu kadar büyüyebiliyor. Yüzde 60 randımanı bu sayede sağlıyoruz' diye konuştu.

Yeşil, Doğubeyazıt'tan aldıkları hayvanlara 6-7 aylık yayla sürecinin ardından 9 ay boyunca besi yaptıklarını, yetiştirme sürecinin uzun ve zahmetli olduğunu sözlerine ekledi.

Türkiye genelinde 15 Nisan itibarıyla kış lastiği uygulamasının sona ermesinin ardından lastik değişim dükkanlarında hareketlilik yaşanırken, lastik ustaları vatandaşların artık daha bilinçli hareket ettiğini ifade etti. Türkiye genelinde olduğu gibi Sakarya'da da hem ceza yaptırımları hem de güvenlik bilincinin artmasıyla birlikte değişim randevularında yoğunluk gözleniyor.

'Yol performansı azalıyor, şekilde yakıt tüketimi de çok artıyor'

Lastik değişim sürecini ve teknik detayları değerlendiren dükkan çalışanı Yusuf Boz, kış lastiğinin yazın kullanılmaması gerektiğini vurgulayarak, 'Yıllar geçtikçe insanlar bilinçlendiği için ve ceza uygulamaları arttığı için yoğunluğumuz da artıyor aynı şekilde. Kış lastiğinin yaz aylarında kullanılmamasını tavsiye ediyoruz. Yol performansı çok azalıyor ve şekilde yakıt tüketimi de çok artıyor. Araca da yüksek uğultu sesi veriyor' dedi.

'Sıcaklar artmadan yaz lastiklerine geçiş yapılmalı'

Yoğunluğun ilerleyen günlerde daha da artacağını belirten Yusuf Boz, sürücülere acele etmeleri çağrısında bulunarak, 'Vatandaşlara bir başka tavsiyemiz ise yaz sıcakları daha fazla artmadan bir an önce yaz lastiklerine geçiş yapmaları. 15 Nisan'ı geçtiğimiz için uygulamanın bitmesi ile çok yoğun bir şekilde yaz lastiği değişimi yapıyoruz. İlerleyen süreçte de bu yoğunluğun artacağını düşünüyoruz' diye konuştu.

Lastik değişimi ve yeni lastik fiyatları

Fiyatlardaki değişim grafiğine ve vatandaşların tercihlerine değinen Boz, 'Geçen sene lastik değişim fiyatları 800 ile bin 800 lira arası değişmekteydi, bu sene bin ile 2 bin arasında değişmekte. Geçen sene yeni lastiğin fiyatları 2 bin 500 liradan başlayıp 20 bin liralara kadar çıkıyordu. Ancak bu sene 3 bin liradan başlayıp 25 bin lira bandına kadar artış gösteriyor. Önceliği kalite ve konfor olan müşterilerimiz kaliteli lastikleri tercih ediyor, bütçesini zorlamak istemeyen vatandaşlar ise daha uygun fiyatlı lastikleri tercih ediyorlar. Bizim tavsiyemiz, uygun fiyatlı lastiklerden ziyade en az orta kalitedeki lastiklerden alınması' şeklinde konuştu.

Denizlerdeki ekosistemi korumak amacıyla her yıl uygulanan av yasağı, bu yıl da 15 Nisan'da başlayıp 1 Eylül'e kadar sürecek. Yasak öncesi tezgahlardaki son durumu değerlendiren balıkçı Ramazan İbiş, büyük teknelerin yerini küçük teknelerin alacağını ve balıkçılığın tamamen durmayacağını ifade etti.

'Av yasağı başlayacak'

15 Nisan itibarıyla av yasağına tabii olan büyük teknelerin yerine küçük teknelerin avlanacağının belirten İbiş, 'Av yasağına yaklaştığımız son günlerde 15 Nisan'da bütün büyük tekneler bizim tabirimizle gırgırlar, av sezonunu tamamlayacak. Av yasağı 1 Eylül'e kadar devam edecek. 15 Nisan'dan sonra küçük tekneler avcılığa başlayacak. Küçük teknelerin balıkları da fiyat bakımında uygun olduğu için tezgahlarda yine yerini alacak. Av yasağı başlayınca balıkçılık tamamen bitmiyor. Bunun yanında kültür balıkları devam edecek' dedi.

'Tezgahlar boş kalmaz'

Av sezonu boyunca hamsi ve istavritin bolluk yüzünden uygun; daha az olan palamut, çinekop ve barbunun ise fiyatlarının yüksek olduğunu belirten İbiş, 'Bu sezon tezgahlarda bol miktarda hamsi, istavrit oldu. Palamut, çinekop ve barbun çok az miktarda çıktı. Fiyatları yüksek oldu ama hamsi ve istavritin fiyatları gayet uygun şekilde seyretti. Yasak döneminde bol miktarda yine istavrit olur. Onun haricinde hamsi de yine belli ölçülerde gelir' diye konuştu.

Sofralarında hamsi ve istavriti severek tükettiklerini belirten bir vatandaş ise fiyatların uygun olduğunu söyledi.

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Fatih Kacır, Sakarya'nın Sapanca ilçesinde bir otelde düzenlenen Uluslararası Ekonomi Zirvesi'nde konuştu. Bakan Kacır, 'Pandemi dönemiyle birlikte dünyanın bütün ülkelerinde korumacılık trend haline geldi. Fakat pandemi geride kalsa da korumacılık terk edilmedi ve bütün dünya daha fazla yerinde üretim daha fazla gümrük engeliyle ithalatın kısıtlaması yollarını tartışıyor. Bölgesel olarak baktığımızda Asya'nın küresel ticaretteki payının artmakta olduğunu, Avrupa ve Kuzey Amerika'nın küresel ticaretteki payının ciddi şekilde azalmakta olduğunu da hatırlayabiliriz. Bütün bu hikayenin özeti aslında küresel ekonominin kuzeyden güneye ama daha fazla batıdan doğuya kaymakta olduğunu gösteriyor. Türkiye'yi biz bu yeni denklemde, bulunduğumuz konumunda getirdiği avantajları dikkate alarak küresel ticaretin merkez ülkelerinden biri olarak görüyoruz. Önümüzdeki dönemde gelecek 25 yılda dünya ekonomisinde hangi bölgeler daha fazla pay sahibi olacak diye baktığımızda Türkiye'mizin önünde gerek ticaret ve enerji bağlantıları gerek sahip olduğumuz üretim ve teknoloji kabiliyetleri ile yeni fırsat pencerelerinin açılmakta olduğunu değerlendiriyoruz. Bu fırsatları değerlendirmenin de en önemli şartı Türkiye'nin kritik teknolojileri kendi imkanlarıyla geliştirebilen, üretebilen, rekabetçi şekilde dünyaya ihraç edebilen, sunabilen bir ülke olma yolculuğu, yani milli teknoloji hamlesi olduğunu değerlendiriyoruz' dedi.

'Türkiye teknolojik ürünleri kendi imkanlarıyla geliştiren ve üreten bir ülke olmayı başardı'

Bakan Kacır, 'Türkiye gerçekten son 25 yıllık dönemde kurulmuş alt yapılar, yetişen insan kaynağı sayesinde üretim kabiliyetlerinin araştırma, geliştirme ve inovasyonla taçlandırmayı ve daha ileri teknolojik ürünleri kendi imkanlarıyla geliştiren ve üreten bir ülke olmayı başardı. Bu sayede küresel ticaretteki payımızı yüzde 0,55'lerden 1,07'ye yani iki misline, küresel üretim katma değerindeki payımızı yüzde 0,69'dan 1,38'e çıkarmayı başardık. Türkiye 2002 yılında 41 milyar dolar imalat sanayi katma değeri üretebilmişti. Geçtiğimiz yıl Türk sanayisi 246 milyar dolar değer üretti. Denebilir 23 yıl geçti, dünya çok değişti ama dünyanın hızıyla gitmiş olsaydık biz ancak 123 milyar dolar katma değeri üretmiş olacaktık. Ortaya koyduğumuz daha ileri performans sayesinde bunu tam iki misli, 246 milyar dolar imalat sanayimiz katma değer üretmeyi başardı. Bugün Türkiye 41,5 milyar dolar yıllık otomotiv ihracatı olan, 32 milyar dolar kimya ihracatı olan, 29 milyar dolar makine ihracatı olan, yani teknoloji seviyesi ileri düzeyde olan sektörlerde rekabetçi üretim ve ihracat kapasitesine ve kabiliyetine sahip bir ülke. Askeri insansız hava aracı pazarının küresel düzeyde üçte ikisi elinde. Güneş paneli üretiminde, beyaz eşya üretiminde, ticari araç üretiminde Avrupa'nın en büyük üretim ülkesi Türkiye. 2002 ile kıyasladığımızda ana sanayimizin bütün sektörlerinde üretimi birkaç misli büyüttüğümüzü ifade edebiliriz. 2002 yılında yaklaşık 7 milyon beyaz eşya üretiliyorken, geçtiğimiz yıl Türkiye'de 29 milyon beyaz eşya üretildi. Türkiye beyaz eşya üretiminde Avrupa'da bir numaralı, dünyada ikinci sıradaki üretici ülke. Türkiye, 2002'de ancak 350 bin üretmişken, geçtiğimiz yıl bir buçuk araç ürettik. Türkiye, Avrupa'nın ve dünyanın en önemli otomotiv üretim merkezlerinden biri haline geldi' diye konuştu.

'Pek çok başlıkta Avrupa'da ilk beş büyük üretici arasındayız'

Bakan Kacır, 'Pek çok başlıkta Avrupa'da ilk beş büyük üretici arasındayız. Tarım makinelerinde Avrupa'nın dördüncü büyük üreticisiyiz. Plastik mamülde Avrupa'nın ikinci büyük üreticisiyiz. Ağaç ürünlerinde, orman ürünlerinde Avrupa'nın en büyük iki üreticisinden birisiyiz. Yine alüminyum ve düz camda Avrupa'da ilk ikideyiz. Seramik sağlık gereçlerinde, çelikte, çimentoda, otobüs, ticari araç, güneş paneli, beyaz eşyada ifade etmeye çalıştığım gibi Avrupa'nın en büyük üretici ülkesiyiz. Türkiye'de çokça tartışılan tekstil, hazır giyim gibi sektörlerde Avrupa'da en büyük ölçekli üretim yapan ilk iki ülke arasındayız. Önümüzdeki dönemde atacağımız adımlarla bu üretim gücümüzü daha da tahkim etmeyi, ekonomi programımızın unsurlarından biri addediyoruz. Türkiye'nin üretim kabiliyetlerini daha ileri seviyelerine çıkarmayı önemsiyoruz' şeklinde konuştu.

'Türkiye, Çin'den sonra Avrupa ortasına kadar uzanan geniş coğrafi kuşağın rekabet gücü en hızlı yükselen ihracatçı ülkesi oldu'

Bakan Kacır, 'Bugün Avrupa'nın en büyük sanayi ülkeleri halen pandemi öncesi üretim düzeylerinin çok gerisinde kalmıştır. Fransa'da üretim düzeyi pandemi öncesinin yüzde 3 daha aşağısında, İtalya'da yüzde 5,4 daha aşağısında, Almanya'da üretim düzeyi 2020 yılı Ocak ayının halen yüzde 11,8 daha gerisindedir. Türkiye'de ise sanayiinin üretim düzeyi 2020 yılı Ocak ayının yüzde 31 daha yukarısındadır. Türkiye kurduğu güçlü sanayi altyapısı sayesinde üretim, teknoloji, Ar-Ge, inovasyon ve ekosistem sayesinde pandemi döneminin ve sonrasının kazanan ülkelerinden olmayı başarmıştır. Bu hikayede gerçekten teknoloji seviyesinde elde ettiğiniz kazanımların büyük bir payı var. Ürün ihracatımızı 36 milyar dolardan 273 buçuk milyar dolara çıkardık. Fakat ihraç ettiğimiz ürünlerdeki yükselişin daha da fazla olduğunu görüyoruz. Biz 2002'de 36 milyar dolar ihracat yaparken, bu ihracatın içinde orta yükseklikte teknolojik ürünlerin payı 10 milyar dolar düzeyindeydi. Geçtiğimiz yıl Türkiye, 112 milyar dolar teknoloji seviyesi yüksek ve orta yüksek düzeyde ürün ihracatı yaptı. Özellikle son yıllarda 2025 yılı ihracatımıza baktığımızda yüksek teknolojinin ürünlerde yüzde 12 buçuk, yüksek teknoloji ürünlerde yüzde 10,6 artış yakalandığımızı görüyoruz. Aslında biraz daha uzun hali değerlendirdiğimizde son beş yıla baktığımızda Türkiye'nin ihracattaki artışının tamamının yüksek ve orta yüksek düzeydeki teknolojik ürünlerden geldiğini ifade edebiliriz. Geçtiğimiz 30 yılı değerlendirdiğinizde Türkiye'nin küresel ihracat pazarlarında nasıl bir kabiliyet kazandığını, diğer ülkelerle mukayeseli olarak görmemiz de mümkün. 30 yıl geriye gittiğimizde Türkiye, hem rekabetçi olarak ihraç ettiği ürün sayısı hem yoğun ihracat yaptığı ülke sayısı hem de ihracat hacmi açısından oldukça vasat bir yerdeydi. 30 yılda bu tablo çok değişti, ürün portföyü çok değişti. Rekabetçi olarak ürün sayısı çok arttı ama bunun da ötesinde sahip olduğunuz coğrafi konumu, doğru lojistik yatırımları, bağlantısalık adımları sayesinde etkin şekilde değerlendirmeyi başardık ve ihracat yaptığımız ülke sayısını 30 yıl öncesinin iki mislinden daha ileri bir seviyeye taşıdık. Türkiye, Çin'den sonra Avrupa ortasına kadar uzanan geniş coğrafi kuşağın rekabet gücü en hızlı yükselen ihracatçı ülkesi oldu' ifadelerini kullandı.

'Türkiye başka hiçbir ülkenin yaklaşmayı dahi başaramadığı bir ihracat kabiliyeti seviyesine erişti'

Bakan Kacır, 'Türkiye başka hiçbir ülkenin yaklaşmayı dahi başaramadığı bir ihracat kabiliyeti seviyesine erişti. Dolayısıyla önümüzdeki dönemde istikrarımızı koruyabilir güçlü şekilde yolumuza devam edebilirsek ki inşallah öyle olacak bu üretim ve ihracat kabiliyeti Türk ekonomisinin yeni başarı hikayeleri yazmasını ana motoru olacak. Bunun arkasında Türkiye'nin kurduğu muazzam araştırma geliştirme altyapısı var. Biz 2002 yılında milli gelirimizin ancak binde 5'ini araştırma geliştirme faaliyetlerimizi ayırabiliyorduk ve Türkiye'deki Ar-Ge faaliyetlerinin toplam büyüklüğü ancak 1.2 milyar dolardı. Şimdi milli gelirimizin yüzde 1 buçuğunu ayırıyoruz. Bu oran Avrupa'da önde gelen sanayi ülkeleri İtalya, İspanya gibi ülkelerle benzer seviyelerdir. Ve araştırma geliştirmeye ayırdığımız kaynak 20 milyar dolara erişti. 1.2 milyar dolar Ar-Ge harcaması yaptığımız dönemde Türk özel sektörü ancak 350 milyon dolar Ar-Ge faaliyeti yürütüyordu, şimdi sadece ASELSAN'ın Ar-Ge faaliyeti 350 milyon doların üzerinde. Bugün Türk özel sektörü her yıl 14 milyar dolara yakın araştırma, geliştirme yatırımı yapıyor. Araştırma ve geliştirmenin özü insan kaynağıdır. O dönemde sadece 29 bin Ar-Ge insan kaynağımız vardı, şimdi 311 bine erişti. Bunun sonuçlarını fikri mülkiyette görüyoruz. Türkiye'de bir yılda yapılan patent başvuru sayısı sadece 414'tü, şimdi 11 binden fazla başvuru yapılıyor. Türkiye'nin bilimsel üretim kapasitesi çokça tartışılır. Yeni üniversiteler kurduk Türkiye'nin dört bir yanında. Bu üniversitelerin performansı ile ilgili eleştiriler olduğunu zaman zaman görüyoruz. Fakat şu gerçekliği hiç kimse inkar edemez; elbette bu üniversiteler zamanla gelişecek. Tıpkı tecrübeli üniversitelerimiz gibi Türkiye'nin bilimsel üretimine yıldan yıla çok daha fazla katkı verecek. Bununla beraber son 23 yılda Türkiye'nin bilimsel kapasitesi de son derece hızlı bir yükseliş kaydetti. 2002 yılında Türkiye'de bir yılda yapılan bilimsel yayın sayısı yaklaşık 9 bindi, geçtiğimiz yıl Türkiye'de 52 bin bilimsel yayın yapıldı' dedi.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Sakarya'da düzenlenen 'Uluslararası Ekonomi Zirvesi'ne katıldı. İş ve ekonomi dünyasından çok sayıda önemli ismin yer aldığı programda konuşan Bakan Şimşek, küresel ekonomik gelişmeler, Türkiye'nin makroekonomik hedefleri, yastık altı birikimler ve planlanan dev altyapı yatırımlarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

'Yeni dünya doğum sancıları çekiyor'

Küresel sistemdeki kırılmalara düşünür Gramsci'nin, 'Eski dünya ölüyor, yeni dünya doğum sancıları çekiyor, şimdi canavarlar zamanı' sözüyle atıfta bulunan Şimşek, dünyanın katastrofik savaşlardan kaçınmasını ümit ettiklerini söyledi. Türkiye'nin bu zorlu dönemde dayanıklı olduğunu vurgulayan Şimşek, 'Bunu da geçen sene ispatladık, bu sene de ispatlayacağız. Hatırlasanız 2025'te hem içeride hem de dışarıda çok önemli şoklarla karşı karşıya kaldık. Özellikle geçen sene ticaret savaşlarının piyasalarda oluşturduğu hareketlilik, risk iştahında oluşturduğu tahribat, sonra 12 günlük savaş... Geçen sene önemli bir kuraklık da yaşadık. Bütün bunlar geçen sene önemli gündem maddeleriydi. Biz geçen seneki şokları programda çok önemli kayıplar yaşamadan atlattık. Tabiri caizse program kendisini kanıtladı. 2023 ortasından bu yana uyguladığımız program aslında Türkiye'nin makro ekonomik temellerini sağlamlaştırdı, dayanıklılığını artırdı ve geçen seneki şoklarla baş edebildik' dedi.

'Bütün bu etkiler yönetilebilir'

Bölgesel gerilimlerin ve petrol fiyatlarındaki dalgalanmaların Türkiye ekonomisine etkilerini rakamlarla açıklayan Bakan Şimşek, şunları kaydetti:

'Bu savaşın etkilerini rakamlara dökecek olursak; Orta Vadeli Program'da petrol fiyatı öngörümüz 65 dolarken, vadeli piyasalara baktığımızda yılın tamamı için ortalama fiyat 81 dolar seviyesinde görünüyor. Aradaki bu 15 dolarlık farkı baz aldığımızda, enflasyon öngörümüzden yaklaşık 3 puan daha yüksek seyredebilir. Bu durumun dolaylı ve doğrudan etkileriyle, yüzde 1,5'in altında öngördüğümüz cari açık 1 puan kadar, yüzde 3,5 olarak hedeflediğimiz bütçe açığı ise yarım puan kadar yükselebilir. Yüzde 4 civarında öngördüğümüz büyüme de yarım ila bir puan arasında daha düşük gerçekleşebilir ama benim buradaki mesajım şu; bütün bu etkiler yönetilebilir. Dolayısıyla programı rayından çıkartmaz, programı etkiler, programın süresini uzatır sonuç alma anlamında. Biz bu programı önceliklendirdik ve burada kararlıyız. Bu önemli bir şok ama bu şoku yönetilebilir görüyoruz.'

'Yastık altındaki 640 milyar dolarlık birikim'

Türkiye'nin uluslararası rezervler alanında önemli bir tampon inşa ettiğini ve bankacılık sektörünün yüzde 17 sermaye yeterlilik oranıyla son derece sağlıklı olduğunu belirten Şimşek, vatandaşın sisteme dahil olmayan birikimlerine de dikkat çekti. Bakan Şimşek, 'Ülkemizi yeniden güçlü bir şekilde konumlandırabileceğiz. Şokun başlangıcında uluslararası rezervler alanında önemli bir tampon inşa etmiştik. Rezervlerimiz oldukça yüksek bir düzeyde, bankacılık sektörü de sağlıklı. Sermaye yeterlilik oranı şu anda yüzde 17 civarında. Vatandaşlarımızın programa olan güveni tam. Bugün bir çalışma okudum. Bir tahmine göre, vatandaşlarımızın yastık altındaki birikim miktarı 640 milyar dolar civar olduğu öngörülüyor. Bu sistemde olsa tabii sistemin kırılganlığı çok daha az olurdu. Vatandaşımızın altına tarihi bir ilgisi var. Maalesef sistem dışında ciddi birikimler var ama talebin düşük olması makul. Temeller sağlam olduğu için ateşkesle birlikte risk primimiz tekrar hızlı bir şekilde düşüşe girdi' diye konuştu.

'Demir yollarına en az 70 milyar dolar yatırım yapacağız'

Bakan Şimşek, Türkiye'nin rekabet gücünü kalıcı şekilde artırmak için ulaştırma altyapısında stratejik bir dönüşüm gerçekleştireceklerini de belirterek, 'Özellikle altyapıya son 20 yılda 350-400 milyar dolar yatırım yaptık. Şimdi ise odağımızı demir yollarına, liman bağlantısallığına ve lojistiğe çeviriyoruz. Temel hedefi yük taşıması olan bu süreçte, önümüzdeki 20 yılda demir yollarına en az 70 milyar dolar yatırım yaparak, tüm sanayi bölgelerini ve üretim üslerini limanlara bağlayacağız. Ayrıca Türkiye, enerji arz güvenliğinde kritik bir koridor olarak Katar, Kazakistan ve Türkmenistan gazının Avrupa'ya ulaştırılmasında ve Basra'ya alternatif enerji yollarının oluşturulmasında anahtar rol oynamaya devam edecektir' ifadelerini kullandı.