Sezonun sonuna yaklaşılmasına rağmen fiyatlardaki düşüşün devam ettiğine dikkat çeken fındık sanayicisi Mustafa Demirci, yeni sezonun mevcut fiyat seviyelerinden başlayacağını ifade etti. Demirci, 'Bayram öncesinde başlayan düşüş halen devam ediyor. Fındık fiyatı, TMO'nun açıkladığı fiyatların da altına gerilemesine rağmen Avrupalı sanayicilerden yeterli talep gelmiyor. İhracat gerçekleşmeden fiyatların yükselmesi mümkün görünmüyor. Avrupalı sanayiciler sezon başında fındık fiyatlarını yüksek bulduğu için alternatif arayışlara yöneldi. Hatta çikolata üretiminde fındıkla birlikte badem gibi farklı ürünler kullanılmaya başlandı. Geçmiş yıllarda da fiyat politikamız karşısında farklı katkı maddelerine yöneldikleri olmuştu. Görünen o ki mevcut şartlarda pazarımız risk altındadır. Dolayısıyla fındık fiyatlarındaki düşüşün temel nedeni ihracattaki gerilemedir' dedi.

Yeni sezon değerlendirmesinde de bulunan Demirci, 'Fındıkta yeni sezon her zaman kapanan fiyat seviyesinden başlar. Sezonun sonuna yaklaşırken fiyatların düşmeye devam etmesi dikkat çekiyor. Şu anki rakamlar geçen yılın da altında. Üretici ve tüccarın elindeki stok miktarı ile rekolte beklentisi birlikte değerlendirildiğinde, yeni sezon fiyatlarının da bundan etkilenmesi kaçınılmaz olacaktır' diye konuştu.

Piyasadaki hareketliliğin bayram öncesi nakit ihtiyacından kaynaklandığını belirten sektör temsilcileri, üreticinin elinde halen önemli miktarda ürün bulunduğuna dikkat çekti.

Giresunlu fındık tüccarı Hasan Himtaş, sezonun sonuna yaklaşılmasına rağmen üreticinin elindeki fındık oranının geçmiş yıllara göre oldukça yüksek olduğunu söyledi. Himtaş, 'Uzun süredir 230 lira seviyelerinde seyreden fiyatlar Kurban Bayramı yaklaşırken düşüş gösterdi.Serbest piyasada fındık fiyatları randımanına göre 210 ila 220 lira seviyelerine geriledi. Bayram sonrası ise piyasada yeniden yukarı yönlü bir hareketlenme bekliyoruz' dedi.

Bu sezon erken satış yapan üreticilerin daha avantajlı olduğunu kaydeden Himtaş, yüksek fiyat beklentisiyle ürününü elinde tutanların ise istediği sonucu alamadığını belirtti. Himtaş, 'Sezonun sonuna yaklaşmamıza rağmen üreticinin elinde halen yüzde 40'a yakın fındık bulunuyor. Geçmiş yıllarda bu dönemlerde üreticinin elindeki ürün oranı yüzde 10'lara kadar düşerdi. Bu sezon fiyatların 400 lira seviyelerine çıkacağı beklentisiyle ürününü bekletenler hayal kırıklığı yaşadı. İhtiyacı olup erken satış yapan üreticiler ise daha kazançlı çıktı' diye konuştu.

Akşam saatlerinde Giresun'un Eynesil ilçesinde arı kovanlarının girişlerini kapatarak kiraladıkları kamyona yükleyen arıcılar, gece boyunca süren yolculuğun ardından sabah saatlerinde Erzurum'daki yaylalara ulaştı. Arı kolonilerini yeni sezon için uygun alanlara yerleştiren Emin Çoban, yıllardır aynı heyecanla yollara çıktıklarını söyledi.

1994 yılından beri arıcılık yaptığını belirten Çoban, arıcılığa birkaç koloniyle başladığını ifade ederek, 'Yıllar içerisinde büyüttük. Özellikle son 5 yıldır Erzurum'a geliyoruz. Daha önce Bayburt tarafına gidiyorduk ancak Erzurum'daki çiçek çeşitliliği daha fazla olduğu için burayı tercih ediyoruz. Bin çeşit çiçek var diyebiliriz. Şeker katkılı bal üretmiyoruz. Doğal bal üretimi için yüksek rakımlı yaylaları tercih ediyoruz. Bu yıl havaların soğuk gitmesi nedeniyle Erzurum'a biraz geç geldik. Yeşilyayla ile Umudum bölgesinde kendi satın aldığımız araziye arılarımızı yerleştireceğiz. Erzurum'da yaklaşık bir ay kaldıktan sonra güçlü kolonileri komar ve kestane balı için yeniden Karadeniz'e götüreceğiz. Kestane balı hasadının ardından tekrar Erzurum'a döneceğiz. Sezonu Tortum yolu üzerindeki yaklaşık 2 bin 100 metre rakımlı Karagöbek bölgesinde tamamlayacağız' dedi.

Son yıllarda iklim şartlarının arıcılığı olumsuz etkilediğini dile getiren Çoban, '2023 yılından sonra istediğimiz verimi alamadık. Yoğun bal akımı en son 2023 yılında yaşandık. Yağışlı havalarda kekikten, güneşli havalarda ise geven bitkisinden verim alıyoruz. Ancak çoğu zaman ancak masrafımızı çıkarabiliyoruz. Şekersiz bal ürettiğimiz için kolonilerde ortalama 10 kilo civarında bal oluyor. Güçlü sezonlarda bu miktar 20-30 kiloya kadar çıkabiliyor. Vatandaş gerçek balı artık ayırt ediyor. Bizi bilen müşterilerimiz balımıza güveniyor. Bu nedenle müşteri sıkıntısı yaşamıyoruz' dedi.

Arıcılığın büyük emek ve sabır gerektirdiğini vurgulayan Çoban, gece yapılan yolculukların oldukça yorucu geçtiğini belirterek, 'Akşam Eynesil'den çıkıp sabah Erzurum'a ulaşıyoruz. Yorucu oluyor ama bu iş sevmeden yapılmaz. Kimisi balık tutmayı sever, kimisi gezmeyi. Ben hem gezmeyi hem arıcılığı seviyorum. İnsan önce arıya ve arıcılığa aşık olacak. Bu iş bir aşk meselesi' diye konuştu.

Giresun Üniversitesi Fındık İhtisaslaşma Koordinatörü Doç. Dr. Ali Turan, fındıkta kamuoyunda sıkça tartışılan kahverengi kokarca zararlısının önemli bir sorun olduğunu ancak asıl tehlikenin verim düşüklüğü olduğunu belirtti. Turan, özellikle yaşlanan fındık bahçelerinin gençleştirilmesi gerektiğini vurguladı.

Fındıkta temel sorunun verim olduğuna işaret eden Turan, 'Kahverengi kokarca zararı önemli olmakla birlikte belirli dönemlerde artıp sonra düşüş gösterebiliyor. Ancak özellikle birinci standart bölge olarak adlandırılan Ordu, Giresun ve Trabzon'da bahçelerin yaşlanmasıyla birlikte verim ciddi şekilde geriledi. Türkiye'nin dünya fındık üretimindeki payı da son yıllarda düşüş eğiliminde. Tarım Bakanlığı verilerine göre yaklaşık 15 yıl öncesine kıyasla bu pay azalmış durumda' dedi.

Üreticinin fiyat beklentisinin verimle doğrudan ilişkili olduğuna dikkat çeken Turan, 'Fiyatlar ne kadar artırılırsa artırılsın, dekardan alınan verim düşük olduğu sürece üreticiyi memnun etmek mümkün değil. Türkiye'de dekara ortalama verim yaklaşık 80 kilogram seviyesinde. Bu miktar maliyetleri karşılamaya yetmiyor. Verimin en az 150-200 kilogram seviyelerine çıkarılması gerekiyor. Aksi halde fiyat tartışmaları devam eder' diye konuştu.

'Verim düşüklüğü üreticiyi bahçeden uzaklaştırıyor'

Verim kaybının yalnızca ekonomik değil, sosyal sonuçlar da doğurduğunu ifade eden Turan, düşük gelir nedeniyle üreticilerin bahçelerden uzaklaştığını söyledi. Turan, 'Son dönemde maliyetlerin artması ve verimin düşmesi nedeniyle üreticiler bahçelerini ya terk ediyor ya da yarıcıya veriyor. Ancak artık yarıcıların da bahçeleri bırakmaya başladığı görülüyor. Bu durum üretimde sürdürülebilirliği tehdit ediyor' ifadelerini kullandı.

Fındıkta sürdürülebilir üretim için bahçelerin yenilenmesi gerektiğini vurgulayan Turan, 'Yaşlanmış bahçelerin gençleştirilmesi, rehabilitasyon çalışmalarının yapılması ve birim alanda verimin artırılması şart. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın ilgili kurum ve sektör paydaşlarıyla iş birliği içinde bu süreci hızlandırması gerekiyor. Aksi halde hem üretim hem de üretici kaybı devam edecektir' dedi.

Giresun'da fındık üreticileri, yeni sezon öncesi bahçelerdeki genel durumun olumlu olduğunu belirtti. Bölgede fındık sanayiciliği yapan Mustafa Demirci, bin rakımın altındaki tarım alanlarında zirai don riskinin bulunmadığını söyledi.

Demirci, yalnızca bin 300 rakım ve üzerindeki bazı yüksek kesimlerde sınırlı düzeyde don olaylarının görüldüğünü ifade ederek 'Bizim bölgemizde zirai don açısından bir sıkıntı gözükmüyor. Daha çok Ordu'nun yüksek kesimlerinde yüzde 1, 2 oranında sınırlı bir etki. Giresun'da ise zirai don riski görülmüyor' dedi.

Giresun'da zirai don riskinden ziyade en büyük endişesinin kahverengi kokarca zararlısı olduğunu vurgulayan Demirci, 'Geçen yıl bölgede az olan kokarca, bu yıl oldukça yoğun. Tarım İl ve İlçe müdürlüklerinin çalışmalar yürüttüğünü biliyoruz. Ancak kokarca ciddi bir tehdit oluşturuyor. İklim şartları şu an için fındık lehine ve rekolte yüksek görülüyor. Olası kayıpların önüne geçilmesi için üreticilerin mutlaka ilaçlama yapması gerekmektedir. Özellikle kokarcaya karşı mücadelede dikkatli olunması gerekir' diye konuştu.

Öte yandan fındık fiyatlarına ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Mustafa Demirci, sezon başında oluşan yüksek fiyat beklentisinin karşılanmadığını ifade ederek şu anda Giresun yağlı kalite fındık fiyatının 230 lira, levant kalitenin ise 180 lira seviyelerinde işlem gördüğünü söyledi.